O Colexio Profesional de Enxeñaría en Informática de Galicia (CPEIG) outorga o Premio Innovación Tecnolóxica no Ensino da XIV Noite da Enxeñaría en Informática de Galicia á Fundación GoodJob polos seus programas #IMPACT de empregabilidade, online e de carácter gratuíto, impulsados co obxecto de dar acceso ao mercado de traballo ordinario a persoas con discapacidade no sector da tecnoloxía.
A Fundación GoodJob é unha organización sen ánimo de lucro destinada a mellorar a inserción laboral e fomentar a empregabilidade de persoas con discapacidade, buscando a súa integración no mercado laboral, con autonomía económica da persoa, a mellora da súa autoestima e o sentimento de pertenza á comunidade, co obxecto de garantir a súa igualdade de oportunidades e a plena integración na sociedade. “Pretendemos con los Programas #IMPACT que las personas con discapacidad reciban la capacitación necesaria para acceder a un empleo en el sector tecnológico con una alta demanda de profesionales, con posibilidades de crecimiento laboral y empleo estable” -explica o director da Fundación GoodJob, César López García–.
A pesar dos avances logrados nos últimos anos en materia de inserción por parte de axentes políticos, sociais e empresariais, a Fundación GoobJob sinala que unha de cada catro persoas con discapacidade en idade activa non ten traballo e moitas das que si traballan fano en sectores nicho ou empregos de baixa calidade e retribución. Neste punto, a Fundación GoodJob propón un novo modelo no que se aposta pola integración das persoas con discapacidade na empresa ordinaria, a través de accións de formación profesional para o emprego, rutas de inserción socio laboral para superar situacións de exclusión, plans de integración laboral xunto ás empresas e con acompañamento por parte da Fundación, proxectos e programas e intermediación laboral.
O Programa IMPACT#include forma a 246 persoas con discapacidade no sector da ciberseguridade nas súas cinco edicións, cunha empregabilidade do 85% e a participación de 35 entidades colaboradoras.
Os programas #IMPACT teñen como obxecto ofrecer un maior abanico de actividades de base tecnolóxica, permitindo unha maior diversidade de roles e postos de traballo; crear máis capacitacións de impacto que permitan o acceso ao emprego nun período máis curto de tempo; aportar emprego con apoio intensivo por parte dun equipo multidisciplinar de profesionais da Fundación GoodJob; e fomentar a participación de profesionais das empresas na capacitación do participantes.
Dentro do Programa #IMPACT existen varias etapas de acceso dependendo do perfil competencial dos participantes seleccionados. As dúas primeiras fases de entrada son o Programa IMPACT#cero e o Programa IMPACT#dev. As persoas con discapacidade sen ningún coñecemento en tecnoloxía entran primeiro no #cero, para definir a continuación cal é o seu programa destino. O Programa IMPACT#cero pretende que as persoas con discapacidade poidan obter habilidades e os coñecementos necesarios para poder acceder ao mundo dixital e integrarse e beneficiarse dun entorno cada vez máis tecnolóxico. A formación está destinada a 60 participantes por cada unha das dúas edicións que se organizan ao ano en España, cunha duración de catro semanas. Por outra parte, o Programa IMPACT#dev ten o obxecto de formar en contidos de programación básica, cunha formación para 15 participantes por edición e unha duración de catro semanas.
O Programa IMPACT#include dá acceso ao mercado de traballo ordinario a persoas con discapacidade no sector da ciberseguridade, para postos de operacións, seguridade perimetral, intelixencia, hacking, etc. É unha formación destinada a 60 participantes por edición, organizándose dúas por ano en todo o territorio nacional cunha duración de sete semanas. Formáronse 246 participantes nas súas cinco edicións, cunha empregabilidade do 85% e a participación de 35 entidades colaboradoras na integración de todos os participantes. Neste programa aportan gratuitamente tecnoloxías as empresas Cisco, Fortinet, Microsoft e Palo Alto.
O Programa IMPACT#cloud ten como finalidade que os participantes adquiran unha visión clara do que é o cloud computing e comprendan os beneficios e conceptos clave para ter así acceso ao mercado de traballo ordinario no sector tecnolóxico en cloud. O obxectivo é formar a 60 participantes por edición de todo o territorio nacional cunha duración de seis semanas.
O Programa IMPACT#denarius busca a empregabilidade en programación SAP/ABAP no sector tecnolóxico, para poder ocupar postos junior en entidades que desenvolven SAP para diferentes sectores, cunha formación para 15 participantes por edición e duración de catro semanas.
Tamén figura o Programa IMPACT#understand. Ten o obxecto de que os participantes adquiran coñecementos en Big Data e Intelixencia Artificial para desenvolver solucións de análise para todo tipo de sectores, cun curso de seis semanas que na súa primeira edición contará coa participación de 25 persoas.
O Programa IMPACT#data, destinado a persoas con discapacidade que xa cursaron os programas #include ou #cloud, está especializado en análise de datos en ciberseguridade (Elastic), que na súa primeira edición contará con 20 participantes cunha duración de seis semanas. E o Programa IMPACT#redes destínase á formación en soporte IT, cunha formación para 25 participantes por edición e unha duración de seis semanas.
A NOITE, a gala máis importante da informática en Galicia, celebrarase o 1 de xullo no Hotel OCA Puerta del Camino de Santiago. O director da Fundación GoodJob, César López, e o director académico dos programas #IMPACT, Román Ramírez, recollerán a distinción neste acto, punto de encontro entre as/os colexiadas/os do CPEIG e un gran número de empresas e profesionais TIC de Galicia, que conta cunha destacada participación de cargos empresariais, institucionais e políticos e é un referente para o sector. Os premios da Noite corresponden nesta edición a doce categorías onde o corpo colexial recoñece as iniciativas ou persoas destacadas no ámbito da enxeñaría en informática.
O Diario Oficial de Galicia publica hoxe a convocatoria de axudas destinadas a operadores de telecomunicacións para a cobertura de 68 ámbitos empresariais con redes gigabit.
Conta cun orzamento de 4,3 millóns de euros para o período 2022-2023, e os operadores interesados dispoñen de 1 mes de prazo para presentar un ou varios proxectos cunha intensidade de subvención máxima do 80%.
Esta medida enmárcase no investimento C15.I2 do Compoñente 15 do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia - Financiado pola Unión Europea – NextGenerationEU.
Esta é unha das catro medidas predefinidas polo Goberno de España para a mellora da conectividade no territorio, no marco do Plan de recuperación, transformación e resiliencia, a través do cal Galicia recibirá 19,1 millóns de euros para reforzar a conectividade en áreas empresariais e centros loxísticos; á mellora da conectividade en centros públicos; á mellora das infraestruturas de telecomunicacións nos edificios e a axudas de 240 euros a colectivos vulnerables para a contratación de servizos de banda larga durante 1 ano.
Esta medida complementará as actuacións da Xunta neste ámbito, que grazas ao Plan de banda larga 2020 completou a dotación de redes de ata 350Mbps no 93 % da superficie empresarial ocupada e facilitou o acceso a redes ultrarrápidas a empresas illadas e autónomos con tres liñas de axudas, a última lanzada este ano cun importe de 880.000 euros.
En total o Estado destinará ás comunidades un 9% dos máis de 4.000 millóns de euros do plan. O Ministerio de Asuntos Económicos e Transformación Dixital resérvase, polo tanto, o 91 % dos fondos para resolver os problemas de conectividade fixa e sen fíos en todos os territorios e cumprir cos obxectivos que marca Europa. Entre eses obxectivos está o de que o 100 % da poboación teña acceso a banda larga de polo menos 100 Mbps.
A pesar das limitacións nas actuacións definidas, a Xunta, a través da Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia, está a dirixirse a todos os concellos da nosa comunidade para colaborar na identificación de centros públicos e áreas empresariais susceptibles de beneficiarse destes fondos.
Baixo o epígrafe “Eu participo”, a sede electrónica da Xunta de Galicia abre a partir de mañá luns a consulta cidadá para recibir as aportacións da cidadanía para o desenvolvemento da aplicación para dispositivos móbiles que concentrará os principais servizos da Administración dixital.
As persoas que participen nesta consulta poderán valorar a importancia dunha serie de servizos para a súa inclusión na aplicación, e poderán tamén suxerir outras funcionalidades para a nova ferramenta.
Xunta EU será a aplicación móbil de referencia e ofrecerá os servizos da administración dixital dun xeito doado, inmediato, personalizado e adaptado ás características dos dispositivos móbiles. Segundo se destaca dende a Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia, encargada da creación desta App, para o seu desenvolvemento primarase a accesibilidade e a usabilidade.
Entre os servizos que están previstos que estean incluídos na aplicación atópanse o acceso ás tarxetas acreditativas, como o carné xove ou a de familia numerosa, así como a obtención dos diferentes certificados oficiais.
A cidadanía poderá tamén xestionar desde teléfonos ou tabletas as citas coas oficinas de atención a cidadanía e rexistro, e recibirá todo tipo de avisos como o que advirte da proximidade da caducidade da Chave365.
A nova aplicación incluirá, entre outros aspectos, a xestión dos datos persoais da Carpeta Cidadá, a consulta de expedientes, a consulta das entradas realizadas no rexistro, a consulta de apoderamentos ou a consulta de prestacións dos Servizos Sociais. A aplicación permitirá tamén firmar de xeito electrónico documentos administrativos dende os dispositivos móbiles.
A través do teléfono, as persoas usuarias poderán tamén subscribirse a informacións da Xunta en función dos seus interese, así como trasladar todo tipo de queixas e suxestións.
A “Xunta no móbil” é un dos obxectivos da Estratexia Galicia Dixital 2030 e estará incluído no III Plan de Administración e Goberno Dixital 2025 que será aprobado proximamente polo Consello de Goberno.
Galicia inviste preto de 52 millóns de euros en acordos marco para avanzar na automatización de procesos e na incorporación de tecnoloxías avanzadas na administración a través de servizos na nube. Estes investimentos veranse reforzados co novo Plan de Administración e Goberno Dixital 2025, que aprobará proximamente o Goberno galego. Así adiantou hoxe a directora da Axencia para a Modernización de Galicia, Mar Pereira, na súa intervención na mesa redonda “A transición Dixital na Administración Pública”, organizada pola consultora EY en Madrid.
A xestión intelixente do dato e a aplicación de tecnoloxías vinculadas á intelixencia artificial xunto con outras tecnoloxías dispruptivas son os elementos diferenciadores do III Plan de Administración e Goberno Dixital 2025. Enmarcado na primeira liña estratéxica da Estratexia Galicia Dixital 2030 o novo Plan ten entre os seus obxectivos configurar a identidade dixital da cidadanía, consolidar unha Administración proactiva e persoalizada, e accesible que se adiante ás necesidades do cidadán; unha administración automatizada que impulsará unha xestión intelixente do dato para crear servizos innovadores.
A directora da Axencia destacou tamén o reforzo das infraestruturas dixitais do territorio coa construción dun novo Data Center, que permitirá duplicar as capacidades de procesamento e almacenamento de datos actuais e que estará dimensionado para xestionar o incremento de novos servizos dixitais; e a posta en marcha do Centro de Excelencia en Ciberseguridade de Galicia, que ten como obxectivo desenvolver a ciberseguridade como motor de transformación económica e social.
A directora da Axencia destacou que Galicia aposta por un modelo híbrido, a través de solucións en infraestruturas propias e de cloud publica. De feito licitarase en breve un acordo marco por 10 millóns de euros que dotará á Xunta de capacidades para avanzar cara a solucións en nube pública.
Lembrou tamén a aposta pola incorporación de tecnoloxías disruptivas no sector público que se concreta noutro acordo marco de 30 millóns de euros, ao que se presentaron 28 empresas, e que para avanzar na automatización licitouse outro acordo marco por 8 millóns de euros, que permitirá a adquisición de ata 50 robots que realizarán as tarefas máis rutinarias da tramitación administrativa.
Galicia iniciará o II Plan de Administración dixital tras unha década que permitiu acadar unha madurez nos procesos internos de dixitalización e un incremento na relación telemática entre os galegos e a administración grazas ás medidas postas en marcha polos dous plans anteriores nos que se investiron 59,9 millóns de euros.
Así no 2021, o 85% dos galegos e galegas que tiveron que facer xestións coa Xunta optaron por realizalas online. Son máis dun 8% respecto ao ano anterior e preto dun 60% respecto a 2019. Así o recolle o sistema de indicadores da Administración Dixital, accesible desde o Portal de Transparencia da Xunta, que reflicte a evolución de uso e implantación dos diferentes servizos dixitais da Administración autonómica.
As notificacións electrónicas, que o usuario pode recibir no móbil en lugar de en papel a través da caixa de correo, incrementáronse máis dun 37% no último ano pasando de máis de 888.000 en 2019 a máis de 1,2 millóns en 2021. Máis de 1.428.556 de persoas dispoñen de Chave 365 rexistrando no 2021 un incremento de máis do 400% respecto ao ano anterior.
Neste sentido o esforzo de Galicia viuse reflectido ao situarse a cabeza do ranking estatal no nivel de madurez da dixitalización da Administración. O informe a Administración Dixital en España publicado por EY en 2019 situaba a Galicia no segundo posto no cumprimento das normativas de dixitalización cunha porcentaxe do 94%, só 0,5 décimas por detrás do País Vasco.
O informe destacaba un alto nivel de cumprimento dos requisitos das leis 39 y 40/2015 como asistencia ao cidadán e a empresa, as notificacións, o expediente documento e arquivo electrónico, a identidade dixital e a sinatura electrónica, o portal web e o rexistro electrónico.
Balidea presentou este xoves 16 de maio na súa sede de Santiago os detalles dun dos grandes proxectos tecnolóxicos galegos deste ano, arredor do que xuntaron forzas a dita empresa TIC de Compostela e máis a francesa Axym. Trátase do desenvolvemento dun asistente virtual robotizado para mellorar a atención sociosanitaria das persoas maiores e que se poderá implementar a través de móbil, tableta ou robot. “Esta iniciativa”, explicaron nas xornadas de arrinque do proxecto, nas que participaron todos os socios, “propón unha solución a un dos grandes desafíos das vindeiras décadas: o avellentamento da poboación, co consecuente medre das súas necesidades en materia de coidados e atención, así como o aumento das doenzas crónicas, da dependencia e da soidade”. O proxecto dispón do selo europeo para o financiamento a través do Programa Eurostars e enmárcase na chamada Medicina KM 0.
Co desenvolvemento do robot asistencial que propoñen estas dúas compañías, bautizado como GiDi, búscase atopar solucións que melloren a eficiencia na prestación de servizos sanitarios tendo en conta a dimensión social na prestación do servizo. Segundo salientou Balidea, o proxecto encádrase nun dos grandes piares da súa actividade: traballar para as persoas, e facelo empregando Intelixencia Artificial (IA) e tecnoloxías da linguaxe de comunicación por voz, neste caso para facer un seguimento continuo dos pacientes desde as súas casas. “Grazas á posibilidade de dar asistencia simultánea a través de GiDi, as capacidades dos sistemas de atención sanitarias vense melloradas, sen esquecer que se incrementa e mellora tamén a atención personalizada”. O proxecto dispón do selo europeo para o financiamento a través do Programa Eurostars.
Balidea explicou que está a comprobarse que o incremento da poboación maior de 65 anos non vai acompañado do aumento proporcional do número de persoas coidadoras. Así, reflectiu a empresa compostelá, segundo o informe sobre o envellecemento de 2021 da Comisión Europea, prevese que a taxa de dependencia demográfica deste colectivo aumente de xeito significativo nas vindeiras décadas dentro da UE. Do 29% en 2010 pasouse ao 34% en 2019 e prevese que siga medrando ata o 59% en 2070. Isto supón pasar dunhas catro persoas en idade de traballar por cada persoa de 65 anos ou máis en 2010 a menos de dúas en 2070. “Os sistemas de saúde en Europa enfróntanse ao desafío combinado de dispoñer de recursos limitados e unha demanda crecente impulsada polo aumento de casos de enfermidades crónicas. Esta situación crea unha necesidade urxente de repensar a forma en que se prestan os servizos de saúde.
Necesítanse novas estratexias para o coidado da saúde das persoas maiores, para mellorar a eficiencia e aumentar a xeración de coñecemento a partir do proceso”, apuntou a empresa tecnolóxica, engadindo que “para abordar estes problemas, Balidea e AXYN van desenvolver GiDi, un robot de asistencia médica e social que axudará aos nosos maiores para permanecer nos seus fogares o maior tempo posible e facilitará a xestión dos servizos de atención primaria e emerxencias, evitando a súa saturación e atendendo tamén a dimensión social dos pacientes”.
Segundo informaron, este robot é “unha resposta chave ao illamento social das persoas maiores, representando un compañeiro dixital capaz de comunicarse con elas, que lles permitirá resolver dúbidas de forma autónoma ou levar a cabo consellos de forma dixital”. O sistema, de feito, será capaz de xerar avisos e alertas tanto a familiares como aos servizos médicos a través dun sistema interoperable e seguro.
Ata o próximo 1 de xullo incluído a Xunta mantén aberto o prazo para que os centros que o desexen se incorporen o próximo curso 2022-23 ao Bacharelato de excelencia en Ciencias e Tecnoloxía, STEMBach, así como para a continuidade dos que actualmente xa participan nel, tal e como pode consultarse no Diario Oficial de Galicia.
Esta iniciativa, que a Consellería de Cultura, Educación, FP e Universidades puxo en marcha por primeira vez no curso 2018-19, enmárcase na Estratexia Educación Dixital, Edudixital 2030, que contempla un conxunto de accións de impacto no ámbito educativo dirixidas ao desenvolvemento de competencias STEM a través de contidos curriculares asociados ao pensamento computacional e ás tecnoloxías inmersivas (como a realidade virtual e aumentada e a intelixencia artificial). Ademais búscase fomentar a vocación do alumnado cara á investigación científica e tecnolóxica, mediante unha metodoloxía que lle facilite a incorporación e adaptación á ensinanza universitaria e tendo en conta a perspectiva de xénero.
O STEMBach contribúe a afondar no traballo das competencias matemática e básica en ciencia e tecnoloxía mediante os elementos e os procedementos da investigación e do método científico, dun xeito rigoroso, ordenado e crítico. Facilita tamén a adquisición de competencias transversais, como a creatividade, o sentido da iniciativa e o emprendemento, a resolución de problemas, o traballo en equipo, o pensamento crítico e a cidadanía global; así como a mellora das destrezas comunicativas e expresivas, con énfase na comunicación e divulgación científica, nas competencias dixitais e na incorporación da intelixencia artificial.
O STEMBach ten unha duración de dous cursos académicos e pode incorporarse a el o alumnado de calquera das modalidades de Bacharelato. Os participantes desenvolverán un proxecto de investigación, no segundo curso do Bacharelato, relacionado con calquera ámbito de coñecemento das materias cursadas na etapa, que estará co-dirixido por un docente pertencente a un departamento universitario ou entidade de investigación de Galicia e do que o alumno realizará unha defensa do traballo en sesión pública.
Así mesmo, estes estudantes cursarán unha materia de afondamento relacionada co ámbito STEM (ciencias, tecnoloxía, enxeñaría ou matemáticas) extracurricular, en 1º e 2º de Bacharelato, que poderá basearse nalgunha das materias relacionadas con este ámbito ou ter un enfoque interdisciplinar, con orientación ao traballo na mellora das competencias comunicativas e dixitais, e que terá unha carga lectiva semanal de dúas ou tres horas fóra do horario ordinario do alumnado.
A maiores, este alumnado realizará actividades complementarias de formación, organizadas polo centro en colaboración con universidades, entidades ou organismos investigadores, ou persoas investigadoras de recoñecida competencia, como conferencias, obradoiros ou proxectos.
Ao remate dos dous anos do proxecto, e logo da avaliación positiva tanto da materia de afondamento STEM extracurricular como da defensa do proxecto de investigación, os alumnos recibirán unha credencial da dirección do centro de que realizou os estudos correspondentes a este programa, que tamén se fará constar no seu historial académico.
Desde que se deseñou hai catro cursos, nestes momentos está implantado nun total de 43 centros educativos (cinco deles de nova incorporación este ano) e con 658 alumnos matriculados (o 55,62 % deles mulleres).
O Concello de Ribeira presentou este 14 de xuño as novas actividades formativas que ofrece esta tempada de verán a Aula CeMIT local, todas elas co nexo común de axudar á rapazada a dixitalizarse e mellorar o seu currículo en materia tecnolóxica. A concelleira de Innovación Tecnolóxica, Juana Brión, acompañada do axente TIC, Manuel Bello, deron a coñecer estas novas accións formativas gratuítas, que ademais de celebrarse na súa sede en Cubeliños viaxarán tamén ás parroquias de Aguiño e Olveira no ánimo de seguir descentralizando por parte do Concello este tipo de actividades.
As inscricións darán comezo ás 9 da mañá de mañá mércores 15 e estarán abertas ata o 25 de xuño. Pódense formalizar na propia aula ou ben a través da páxina web da mesma.
Tocante ao programa, no mes de xullo, haberá cursos de mecanografía-Write para nenos e nenas de 8 a 15 anos e inicio ao programación con Scratch para nenos de 12 a 15. En agosto haberá cursos de informática básica (para nenos de 8 a 12) e de deseño con Canva (de 12 a 15). E no que se refire ás parroquias, os cursos que se desenvolverán en xullo e agosto serán de informática básica e internet, estando dirixidos a nenos de 8 a 12 anos. En Aguiño terán lugar na Aula Multimedia xunto á sede da Confraría, e en Olveira na Casa de Cultura de Bretal. Cómpre ter un mínimo de catro persoas para poder celebralos. Así mesmo, a concelleira e o axente TIC informaron de que tanto os martes como os xoves de verán en horario de 9 a 10 horas a Aula CeMIT permanecerá aberta para todas aquelas persoas que desexen utilizar os seus ordenadores para realizar xestións e outras tarefas.
Partiron de Portomarín o martes e hoxe Santi e Elisa chegaron xuntos á praza do Obradoiro. Santi é un robot cuadrúpede do Grupo de Tecnoloxías da Información do centro de investigación atlanTTic da Universidade de Vigo e, nesta particular peregrinación, foi tamén os ollos e os pés de Elisa, unha empregada da empresa Cisco con mobilidade reducida que, grazas a este robot, tivo a posibilidade de realizar, desde Italia, varios tramos do Camiño de Santiago ‘tele-camiñando’, unha experiencia a que se referiu como “tremendamente satisfactoria” e da quedou “moi contenta”, tal e como lles trasladou aos enxeñeiros da UVigo implicados neste proxecto: Alberto Estévez, Rubén Pérez, Javier González Castaño e Felipe Gil.
A iniciativa formou parte dun reto solidario impulsado por Cisco na que máis de 400 empregadas e empregados da firma procedentes de 20 países, incluíndo á propia Elisa, completaron o último tramo do camiño recadando fondos para diferentes causas, entre elas, a loita contra o cancro.
Santi e Elisa percorreron xuntos dous tramos do Camiño: a saída desde Portomarín e a chegada á praza do Obradoiro, onde, seguindo as instrucións dos enxeñeiros da UVigo, non dubidou en bailar o tema Terra das Tanxugueiras. “Cumpríronse todas as nosas expectativas de funcionamento do sistema, non deu problemas nin en terreos pedregosos, nin en terra, nin tampouco en asfalto”, explica o profesor Felipe Gil, quen salientou que “as cousas foron, incluso, mellor do agardado”.
Equipado cunha cámara de visión 360, adaptada polo grupo GTI da UVigo, e conectado á rede 5G de Telefónica, que achega a velocidade e latencia necesarias para responder en tempo real, Santi puido seguir as ordes de Elisa a través de la plataforma de colaboración Cisco Webex e dunha interfaz tipo ’joystick’ deseñada especificamente por Makenai.
De cara a posibles perfeccionamentos do funcionamento de Santi, desde a UVigo intentarán seguir mellorando o sistema de visionado e tratarase tamén de que a persoa que o ten en remoto poida empregar unhas gafas de realidade virtual, “de maneira que sexa aínda máis inmersivo e se incremente tamén a sensación de realidade”.
Cento corenta persoas asistiron onte e hoxe ao curso monográfico A intelixencia artificial na Administración, celebrado na Escola Galega de Administración Pública (EGAP), na que participaron importantes expertos na materia para ofrecer unha visión das oportunidades e riscos que ofrece esta nova tecnoloxía dentro do sector público e facer fincapé na súa regulación legal.
A conferencia de clausura foi impartida por José Manuel Romay Beccaría, expresidente do Consello de Estado, o cal resaltou que a innovación e o coñecemento son imprescindibles para o desenvolvemento da humanidade. Nesta liña, incidiu en que os sistemas de intelixencia artificial constitúen un motor de cambio vertixinoso, polo que o dereito ten a obriga de regular esta tecnoloxía disruptiva para garantir o respecto dos dereitos da cidadanía.
Este curso monográfico, de dez horas de duración, reuniu en Santiago de Compostela a xuristas, investigadores e empregados públicos, que debateron ao redor das diferentes vertentes que ofrece a intelixencia artificial dentro do sector público. Así, os catedráticos de Dereito Administrativo Eduardo Gamero e Alejandro Huergo abordaron o complexo marco xurídico da intelixencia artificial na toma de decisións e defenderon a supervisión humana e a auditoría como sistemas de protección dos dereitos fundamentais. Esta tese tamén foi apoiada por Eva María Mota, interventora da Administración local, que reflexionou sobre as oportunidades que ofrecen as solucións automatizadas no control das entidades locais.
Doutra banda, durante o curso, o catedrático de Dereito Mercantil Carlos Lema, o profesor Pablo Fernández e a investigadora Sara Louredo analizaron polo miúdo as consecuencias que terán os procesos automatizados sobre a creación de obras e invencións e as súas repercusións no dereito á propiedade intelectual e á propiedade industrial.
Finalmente, este monográfico, tamén incluíu o relatorio do catedrático de Ciencia Política e da Administración Carles Ramió, que definiu a irrupción da IA no sector público como unha "revolución silenciosa" e defendeu un rol activo da Administración ante esta nova realidade, con valores e ética pública.
O Colexio Profesional de Enxeñaría en Informática de Galicia (CPEIG) decidiu outorgar o Premio Ada Byron á doutora en Informática Núria Castell Ariño, e á catedrática Karina Gibert Oliveras, ambas da Universidade Politécnica de Cataluña-BarcelonaTech (UPC). Serán entregados no marco da XIV Noite da Enxeñaría en Informática de Galicia, que se celebra o 1 xullo no Hotel Puerta del Camino.
Núria Castell Ariño (Hospitalet de Llobregat, 1958) licenciouse en Informática nas primeiras promocións en España na Universidade Autónoma de Barcelona (UAB), concretamente en 1981 sendo unha das 13 únicas mulleres de entre os 400 matriculados no inicio da carreira, e doutourouse na UPC en 1989. Segundo explica, ao finalizar o instituto tenteou a posibilidade de estudar matemáticas, pero pola falta de aplicacións e por considerar a docencia como única saída profesional descartou a idea. Vendo o catálogo dos estudos universitarios da UAB en 1976, cando non existía aínda internet, optou por unha formación de cinco anos en informática, previa á creación desta licenciatura. “Me pareció que informática podría ser una forma interesante de aplicar matemáticas y tener diversidad de salidas profesionales y me lancé a un mundo por descubrir” . Os inicios foron de “la única en el equipo”. Núria Castell Ariño lembra como no penúltimo ano de carreira traballou unha media xornada de bolseira como programadora nun centro de cálculo, onde era a única muller. Xa no último ano da carreira traballou a tempo completo como programadora no centro de cálculo dunha importante empresa de seguros. Aquí tamén era a única entre programadores e analistas. “El trato era el de ‘la peque', mujer y jovencita, pero respetando mi trabajo”, recorda. Ao rematar os estudos, incorporouse á universidade e a situación continuaba igual, sendo tamén alí unha das poucas mulleres. Durante uns anos estivo no equipo de investigación dunha empresa traballando en temas de tratamento automático da linguaxe. O equipo era interdisciplinar, de lingüistas e informáticos, e na parte técnica outra vez era a única muller. Anos despois, foi vicedecana de Relacións Internacionais (2004-2010) e decana (2010-2017) da Facultade de Informática da UPC. É tamén a cofundadora do Centro de Investigación en Tecnologías y Aplicaciones del Lenguaje y el Habla (TALP) e posteriormente do Centro de Investigación de Ciencia de Datos Inteligente e Inteligencia Artificial (IDEAI). O seu ámbito de investigación é o procesamento automático da linguaxe natural. Publicou artigos en congresos, revistas e libros relacionados con esta temática, así como sobre a enxeñaría do software e outros temas referentes á educación universitaria. Coorganizou diversos congresos científicos e participou en proxectos de investigación nacionais e europeos, sendo a investigadora responsable nalgúns deles. Participou activamente no deseño e innovación de programas educativos, non só a nivel UPC, senón tamén no marco de proxectos internacionais. O máis recente foi o proxecto europeo “eHealth Eurocampus” orientado á formación combinada en TIC e saúde. Actualmente segue colaborando en programas de formación continua coa UPC School e codirixe un proxecto de investigación sobre a internacionalización dun centro docente universitario. Por outra banda, Núria Castell Ariño participa activamente en temas de igualdade de xénero e especialmente en accións, locais e internacionais, para incrementar a presenza de mulleres no ámbito das Tecnoloxías da información e as Comunicacións (TIC). Formou parte do deseño de varios plans de igualdade da UPC, como membro da súa comisión de igualdade e liderando proxectos internos como o +noiesTIC (+chicasTIC). Neste ámbito, colaborou no proxecto europeo H2020 Gender Equality en Engineering through Communication and Commitment (GEECCO), cuxos resultados foron merecedores de diversos premios. Participa en programas de mentorías dirixidas a alumnado de primaria, especialmente ás nenas, para incrementar as vocacións polas disciplinas STEM (programa Inspira STEAM –creado pola Universidade de Deusto– e programa aquíSTEAM da UPC). Actualmente, é asesora de temas de xénero nalgúns proxectos europeos.
Son moitas as actividades que realizou e realiza actualmente para fomentar a presenza feminina e dar visibilidade ás mulleres no campo tecnolóxico. Incentivou accións de visibilización, tales como a promoción de Doutoras Honoris Causa pola UPC (Barbara Liskov e Margaret Hamilton); participou en proxectos como o Inspiring Girls ou o Noies, les TIC són nostres; participou en xurados de premios; dirixiu en 2019 o programa Dona i Tecnologia: un tàndem de futur; e creou e participou en comisións de xénero (donesCOEINF, Mujeres en Informática do CCII, Intercolegial catalana).
Baixo o seu primeiro mandato como decana e co apoio das axudas económicas de Google, nace e desprégase o proxecto Girls4Bits na FIB que se desenvolve entre 2010 e 2015. O seu obxecto foi loitar contra os tópicos e estereotipos negativos e ofrecer unha visión distinta da informática. Como resultado, xeráronse contidos dixitais para visualizar o traballo realizado polas enxeñeiras en informática, e a visión que teñen algunhas estudantes ou recentes tituladas da formación e profesión. Produciuse unha serie de seis vídeos con testemuñas de estudantes e profesionais, creouse un portal web para reunir a información para a promoción dos estudos do Grao de Enxeñaría Informática e actualizouse e mellorouse a exposición Pioneras de la Informática y las Telecomunicaciones.
Nesta liña, Castell Ariño fomentou accións para incrementar a presenza feminina, como a mentorización de programas en escolas de primaria (Inspira STEM e Aquí STEAM); e organizou actividades no campus da UPC ao redor de datas especiais como o 11 de febreiro –Día internacional da Muller e a Nena na Ciencia–, o Día da Muller o 8 de marzo e o Girls in ICT day no mes de abril. A nivel internacional, a enxeñeira organizou o ACM-WE womENcourage 2017, congreso do que forma parte do seu comité directivo desde 2018 e actualmente preside; tamén organizou en 2018 BGCW; participou en proxectos europeos de temas de xénero como o GEECCO (Igualdade de Xénero na Enxeñaría a través da Comunicación e o Compromiso); e é asesora experta en xénero no WiPLASH (plasticidade sen fíos para arquitecturas informáticas heteroxéneas masivas). Núria é cofundadora da comisión de xénero do Colegio Oficial de Ingeniería Informática de Cataluña (COEINF) do 2018 á actualidade e forma parte do comité de expertas da comisión de xénero da Intercolegial de Colegios Profesionales de Cataluña (2021-actualidade). Tamén é cofundadora de Mujeres en Ingeniería Informática (2021- actualidade), a comisión de xénero do Consejo de Colegios en Ingeniería Informática (CCII). Desde 2018 forma parte do Steering Committee do womENcourage, organizado anualmente polo Capítulo de Mujeres de ACM en Europa (ACM-WE), onde a día de hoxe é a presidenta do seu comité. Foi embaixadora do WiDS 2022 de Stanford, celebrado en Barcelona o pasado 20 de abril. Castell Ariño recibiu varios premios por motivos diversos (calidade docente, traxectoria persoal ou tema de xénero). Os máis recentes son a mención honorífica do premio Creu Casas Mujeres para cambiar el mundo do Institut d'Estudis Catalans (IEC) en 2020; o premio UPC ao Compromiso Social no ámbito da igualdade de xénero en 2020 (individual) e en 2021 (colectivo); o premio á Personalidade Destacada de LaNit 2021, outorgado por Telecos.cat e Colexio Oficial de Enxeñaría en Informática de Cataluña (COEINF); e a Mención M. Encarna Sanahuja Yll da Generalitat en 2021 polo proxecto de inclusión na práctica docente da perspectiva de xénero.
Karina Gibert Oliveras, natural de Figueres (Girona), é catedrática en Intelixencia Artificial e Ciencia de Datos da Universidade Politécnica de Cataluña-BarcelonaTech (UPC). É licenciada e co doutoramento en Informática coas especialidades de Estatística Computacional e Intelixencia Artificial (IA), sendo cofundadora e directora desde febreiro de 2021 do centro de Investigación en Intelligent Data Science and Artificial Intelligence (IDEAI-UPC). Actualmente, tamén é a vicedecana de presidencia para Igualdade e Ética do Colexio Oficial de Enxeñaría Informática de Cataluña (COEINF), e anteriormente foi vicedecana de Big Data, Data Science e IA do COEINF.
É experta da Estrategia Catalana de IA (Catalonia.AI) desde 2018. É membro do Consello Asesor do Observatorio de Ética na Inteligencia Artificial de Cataluña desde 2020, da Axencia da Transparencia da Área Metropolitana de Barcelona desde 2021, e do comité de ética de CIDAI, ademais de asesora da Comisión Europea en ética da Intelixencia Artificial desde 2019, experta do Senado en Intelixencia Artificial e Ética en 2021, e directora do proxecto ciutadanIA.cat, un curso de divulgación sobre IA para toda a cidadanía. A maiores, Karina Gibert é membro do comité de ética dos datos do departamento de Presidencia da Generalitat de Cataluña.
En temas de xénero, é fundadora da Comisión donesCOEINF para a brecha de xénero en Enxeñaría Informática desde 2018, membros da donesIAcat da Asociación Catalana de Inteligencia Artificial (ACIA) desde 2019, y desde 2021 de Mujeres en Ingeniería Informática do Consejo de Colegios de Ingeniería Informática de España (CCII), e doutras comisións de xénero. Neste 2022 é embaixadora da Iniciativa Mujeres en la Ciencia de Datos (WiDS-Barcelona 2022 de Stanford), posto que tamén ocupou en 2021. É editora da revista Environmental Modeling and Software do JCR, Elsevier, membro electo do board da Int'l Environmental Modelling and Software Society (iEMS), membro do Comité Computational Statistics and Data Mining for Knowledge Discovery da Asociación Internacional de Computación Estatística (IASC), e foi consultora do departamento de Saúde Mental da OMS para a conceptualización de sistemas de Saúde Mental en países LAMIC. Foi a investigadora principal no proxecto INSESS-COVID19 para descubrir o impacto da COViD-19 na vulnerabilidade social (finalista aos Premios Europeos en Servizos Sociais en 2021). Moi activa en investigación e produción científica, con máis de trinta anos de experiencia no uso social da tecnoloxía en ámbitos como saúde, benestar, medio ambiente e sostibilidade, publicou máis de 450 publicacións científicas, 44 en JCR, 25 en QI. Liderou tamén o desenvolvemento da plataforma tecnolóxica critvirtual.com en favor das mulleres afganas.
En canto aos recoñecementos, Karina Gibert recibiu unha mención de honra no Premio Creu Casas nas edicións de 2021 e 2022; o premio Mulleres Para Cambiar o Mundo do Institut d'Estudis Catalans; o Premio donaTIC 2018 na categoría académica/investigadora; o primeiro premio HackingBullipedia 2013, relacionado co famoso chef Ferrán Adrià, co proxecto GENESIS Soporte de decisións intelixentes para a creatividade a través da análise evolutiva; e o Premio ao mellor proxecto europeo de e-Health da UE ao proxecto K4Care en 2010 polos altos estándares de calidade alcanzados. Tamén foi finalista dos European Social Services Awards 2021 polo proxecto INSESS-COVID19 e dos Premios AMETIC 2021 polo proxecto Top Secret Rosies de xeración de talento feminino.