
Queres manterte ao día de todo o que acontece ao teu redor no mundo dixital? Consulta as novidades sobre cursos, actividades, ferramentas, novas aplicacións das TIC, proxectos innovadores...
As persoas diagnosticadas con autismo atopan cada día barreiras para comunicarse e interactuar con outras persoas e co mundo que os rodea, pero a tecnoloxía é capaz de tender pontes e facer un pouco máis fácil o proceso de aprendizaxe e desenvolvemento de habilidades enfocadas á socialización.
A tecnoloxía resulta útil para calquera persoa diagnosticada cun trastorno do espectro autista, pero especialmente nos máis pequenos, dado que canto antes se empece a tratar maiores serán os beneficios e antes poderán atopar unha forma de expresar os seus sentimentos e necesidades.
Algunhas destas tecnoloxías teñen forma de software, como as aplicacións Proloquo4Text e Happy Geese, ou a solución EmoPLAY. A primeira das tres, Proloquo4Text, é unha 'app' de texto que converte os tipos en voz. Aprende dos hábitos de comunicación do usuario e ofrece predición de frase.
Happy Geese é unha aplicación de lecer especialmente deseñada para os nenos con autismo. Foi desenvolvida pola compañía española Appically e ofrece dous xogos, o Xogo da Oca e o de Escaleiras e Serpes, de forma accesible, con explicacións para que poidan ser entendidos, partindo dunha análise de todos os desafíos que poden expor.
A solución EmoPLAY está enfocado a axudar aos nenos con autismo a recoñecer expresións faciais e a comprender as emocións. As distintas emocións trabállanse de forma individual e están acompañadas de explicacións sobre cando e como aplicalas. Por exemplo, sorrir para mostrar alegría.
Así mesmo, os robots ocupan boa parte das ferramentas que máis axudan aos nenos para aprender habilidades para comunicarse e expresar emocións. Un deles é Kaspar, con aparencia de neno, que pode falar e cantar e mostra expresións faciais segundo as emocións que son fáciles de ler e comprender mentres o neno xoga con el.
Por outra banda, e nesta ocasión non tan enfocado ás persoas con autismo, senón a quen as rodea, atópase 'A viaxe de Elisa', un videoxogo gratuíto desenvolvido por a Fundación Orange e Autismo Burgos e dirixido a estudantes de ESO.
'A viaxe de Elisa' permite aprender máis da síndrome de Asperger desde o punto de vista de Yuma ou Saga, elixidos por Elisa para axudar a salvar o seu planeta. Con eles, os alumnos terán que superar probas, que lles permitirán achegarse un pouco máis ao que vive unha persoa con este trastorno.
Entre os recursos para axudar a desenvolver habilidades de comunicación tamén destaca a música. Neste apartado atópase o tambor Synchrony, que busca "romper a barreira emocional" que hai entre pais e fillos autistas a través da terapia musical.
Este tambor ten unha parte superior de silicona, suave ao tacto, que ao tocala produce sons agradables, máis fortes ou altos segundo a presión.
Outro recurso musical é Skoog, un cubo que axuda aos nenos a través do tacto e a música. Conéctase a un iPad e permite crear tocar distintos instrumentos con só tocalo para que pareza que forma parte dunha 'banda de garaxe'.
Membros do Laboratorio de Electrónica e Bioenxeñería xunto ao Grupo de Comunicacións Ópticas da Universidade de Valladolid (Uva) desenvolveron unha luva e unha faixa abdominal vibrotáctil cuxo fin é axudar ás persoas xordocegas a comunicarse mediante mensaxes que transmiten conceptos. Outra das súas vantaxes é que calquera usuario cun teléfono móbil e sistema operativo Android pode comunicarse con estas persoas grazas a unha 'app' gratuíta, denominada TactileCom, desenvolvida no Laboratorio da Uva e que é capaz de transmitir as mesmas mensaxes conceptuais.
Este traballo iníciase fai aproximadamente cinco anos, cando o grupo contactou coa Asociación de Xordocegos Castela e León (ASOCYL) e a Asociación de Pais e Amigos do Xordo (ASPAS) para coñecer as súas necesidades e realizar probas e intercambios con elas. Os xordocegos presentan carencias nos dous sentidos que se usan habitualmente na comunicación, a vista e o oído, aínda que frecuentemente “presentan un pequeno resto visual”, explica un dos investigadores que levou a cabo o desenvolvemento, o profesor da Uva Alonso Alonso.
Así, os sistemas de comunicación que utiliza un xordocego baséanse fundamentalmente no tacto. Para lograr unha melloría nesta comunicación tan complexa, os investigadores valisoletanos habilitaron un sistema de axuda que emprega estimuladores táctiles cos que é posible “transmitir conceptos, non palabras, que son útiles para a comunicación con estas persoas”, precisa.
Estes estimuladores táctiles foron integrados nunha luva, cuxa viabilidade técnica foi probada con éxito, e na actualidade están a instalarse sobre unha faixa abdominal que pode levar baixo a roupa. O sistema da luva e o da faixa funcionan da mesma maneira.
“A luva contén un conxunto de cinco estimuladores, un encima de cada uña dos dedos (para non estorbar no manexo da man) que poden vibrar a dúas frecuencias diferentes ou non vibrar", sinala o investigador; que explica: "Combinando as tres posibilidades de vibración e os cinco dedos pódese construír un extenso conxunto de mensaxes conceptuais que os xordocegos poden aproveitar".
O interlocutor, descoñecedor das linguaxes propias dos xordos e xordocegos, pode enviar as mensaxes conceptuais cara ao xordocego empregando o móbil Android coa 'app' gratuíta. "A aplicación ten moitas posibilidades de uso, pero en resumo podemos contar que presenta en pantalla o conxunto de mensaxes que o interlocutor pode enviar ao xordocego”, detalla Alonso.
Por outra banda, a canle de comunicación da persoa xordocega cara ao interlocutor está constituído, no seu extremo, por unha botoneira sinxela que codifica conceptos que son mostrados na pantalla do móbil que usa o interlocutor.
Sistema validado
O equipo validou o sistema grazas á colaboración de persoas xordas e xordocegas, quen ademais axudaron a perfeccionalo ata o seu estado actual. Os investigadores puideron comprobar que as mensaxes se distinguen unhas doutras con relativa facilidade.
“O sistema funciona moi ben, dentro dos parámetros que nos marcamos. O problema é que calquera sistema deste tipo leva un tempo de aprendizaxe e de proba por parte dos xordocegos. Nós, que non dominamos as súas canles de comunicación, non podemos adestralos e os profesionais que os asisten diariamente son escasos e están moi ocupados. Puidemos facer o que fixemos ata agora grazas ao seu sacrificio e a consumir grande parte do seu tempo”, asegura Alonso.
O próximo obxectivo é rexistrar o funcionamento real con algúns voluntarios xordocegos para axustar algúns parámetros, por exemplo o tipo de mensaxes codificadas, e detectar se se esqueceu incluír algún concepto importante.
Entre as vantaxes do sistema destaca que, no seu conxunto, “ten un custo moi baixo se xa se posúe un teléfono Android, algo que é bastante habitual”. Alonso afirma que este desenvolvemento realizouse sen ningún financiamento nin recursos externos máis que os proporcionados polos propios laboratorios de investigación universitarios.
“As axudas técnicas que desenvolvemos non están concibidas para ter ningún plan de negocio ou retorno económico: son gratuítas", subliña o investigador, coautor do estudo, publicado na revista Applied Sciences.
"Iso si, a construción da parte hardware do sistema corre de conta dos usuarios, pero é realmente barata e nós asesorámolos na súa construción sen custo algún –engade–. Un plan de negocio en aplicacións destinadas a unha poboación tan pequena é totalmente inviable para unha empresa privada. As empresas non gañarían diñeiro co mercado dos xordocegos, aínda que hai outros posibles mercados máis interesantes que poderían aproveitarse do uso deste sistema”.
O Tiflolóxico, que cumpre 25 anos, é o primeiro museo que conta con esta nova tecnoloxía, desenvolvida e comercializada por ILUNION (o grupo de empresas sociais da ONCE e a súa Fundación). Estas balizas intelixentes, de baixo custo e fácil utilización, están deseñadas para ofrecer, especialmente ás persoas cegas e con discapacidade visual a identificación e localización de obxectos próximos facilitándolles, de forma sonora, a través do teléfono móbil, a información que precisan.
O sistema foi presentado por María José Sánchez Lorenzo, coordinadora do Museo Tiflolóxico, Roberto Torena, xerente de I+D de ILUNION Tecnoloxía e Accesibilidade, e Reyes Lluch e Daniel Montalvo, afiliados á ONCE. María José Sánchez Lorenzo sinalou que este sistema “moderniza o Museo Tiflolóxico, e dá máis autonomía ás persoas cegas que o visitan”. Tamén comentou que é “moi útil para as persoas que ven pola información ampliada que ofrece”. Pola súa banda, Roberto Torena explicou as características técnicas deste sistema e as súas utilidades.
Reyes Lluch e Daniel Montalvo, afiliados á ONCE realizaron hoxe unha demostración de 'beepcon‘ na que se puido comprobar como, a través dos seus móbiles, eran guiados polas estancias do Museo Tiflolóxico. Ao deterse ante calquera obra de arte, recibían información completa sobre o cadro, a escultura ou a fotografía que tiñan diante.
‘Beepcon' non pretende substituír aos códigos QR, as audioguías ou á información en Braille que utilizan as persoas cegas para informarse. É un sistema máis que estas persoas poden elixir á hora de visitar este ou calquera outro museo.
Esta ferramenta de última xeración, que funciona con bluetooth mediante unha app dispoñible para IOS e Android, sitúase en áreas de interese informativo para facilitar a orientación nun espazo que descoñecen as persoas cegas, como unha recepción, salas de reunións, accesos a ascensores e escaleiras, saídas de emerxencia, etc. Por esta razón, tamén é útil para as persoas que non teñen discapacidade visual, xa que lles pode achegar información ampliada sobre os espazos, por exemplo a capacidade dunha sala de reunións.
Aplicadas ao sector turístico e cultural, os ‘beepcons' supoñen un avance cualitativo na experiencia viaxeira das persoas con cegueira ou discapacidade visual, pois facilítalles de forma sonora determinada información que non está accesible para eles. Se unha destas persoas se achega a un museo, esta ferramenta avisaralle de onde está a entrada, a que distancia e, unha vez dentro, informaralle da situación das pezas, así como das súas características.
Esta tecnoloxía permite avisar á persoa cega da proximidade dunha zona sinalizada cun ‘beepcon'. O móbil do usuario recibe un aviso mediante son, vibración ou notificación verbal. Ademais, infórmalle sobre que é o que hai nesa zona e a que distancia, para o que o móbil do usuario recibe unha listaxe coa información de todos os ‘beepcon' e as súas descricións; podendo, mesmo, redirixilo a unha web. Ao seleccionar o obxecto de interese, o ‘beepcon' emite un son, permitindo atopalo facilmente.
O vindeiro xoves, día 27 de abril, conmemórase o “Día Internacional das Rapazas nas TIC” (Girls in ICT Day), unha celebración promovida pola entidade International Telecommunications Union(ITU) co obxectivo de motivar as novas xeracións de rapazas para que consideren o eido das TIC para o seu desenvolvemento académico, investigador e profesional. Multitude de organismos e entidades en todo o mundo sumarán iniciativas con esa intención.
En Galicia, o Centro de Supercomputación de Galicia (CESGA), lidera a conmemoración co apoio do Colexio Profesional de Enxeñaría en Informática de Galicia (CPEIG) e organiza un completo programa de actividades que se desenvolverá na súa sede en Santiago de Compostela co seguinte contido:
Coloquio virtual
Ás 11.00 horas, terá lugar un coloquio virtual por multiconferencia desde centros educativos con catrodestacadas galegas emprendedoras, investigadoras e tecnólogas no eido das TIC, ás que o alumnado participante dos centros galegos de secundaria poderá coñecer no seu día a día, preguntarlles calquera dúbida sobre este eido profesional ou sobre as motivacións persoais que as levaron a traballar neste ámbito. A duración da actividade será ata as 12:30H. e nela participarán:
Para participaren no evento da mañá, os centros educativos deben poñerse en contacto coa organización neste formulario e recibir así as instrucións para conectar co CESGA ese día. O evento terá unha duración aproximada de hora e media.
Pola tarde (de 17:00 a 19:00H.), celebrarase unha xornada de portas abertas con actividades para rapazas (e rapaces) de entre 10 a 14 anos de idade. Ao comezo da mesma, presentarase o Movemento Code Girls Galicia, en colaboración co Colexio Profesional de Enxeñería en Informática de Galicia e a Tech Academy.
Relacións de obradoiros prácticos:
As prazas son limitadas. Para inscribirse hay que cubrir este formulario para que o CESGA teña o nome do asistente e confirme a praza antes do día 25 de abril. Podedes seguir toda a información do evento e das actividades en www.cesga.gal ou en:
As compras públicas de produtos e servizos TIC relacionados coa accesibilidade representaron seis de cada dez (58%) licitacións de tecnoloxías da información e a comunicación no período 2011-2015. Así se indica no informe ‘Compras TIC relacionadas coa Accesibilidade na Contratación Pública en España' realizado polo Centro Nacional de Tecnoloxías da Accesibilidade (CENTAC).
O informe, que se presentou na Secretaría de Estado de Servizos Sociais e Igualdade, sinala tamén que as licitacións de produtos e servizos TIC relacionados con accesibilidade, discapacidade, maiores ou dependencia supuxeron un importe de máis de 10.600 millóns de euros entre 2011 e 2015.
“A accesibilidade representa unha gran oportunidade de negocio para as empresas tecnolóxicas”, afirmou Juan Carlos Ramiro, director xeral de CENTAC. “As empresas que non cumpran cos requisitos de accesibilidade cando concorran a licitacións públicas corren o risco de quedarse fóra do mercado”.
Este informe, o Volume 6 da Colección CENTAC, ofrece datos sobre as compras públicas relacionadas coa accesibilidade dos produtos e servizos TIC por parte de todos os niveis das administracións públicas. Nel ponse de manifesto que o importe medio por licitación TIC relacionada coa accesibilidade foi de 840.000 euros no período 2011-2015, lixeiramente por riba dos 780.000 euros da media do total de licitacións TIC.
O director xeral de Políticas de Apoio á Discapacidade, Borja Fanjul, subliñou que as tecnoloxías “teñen que ser accesibles para facilitar a autonomía e a calidade de vida de todas as persoas”. Así mesmo, asegurou que o informe elaborado por CENTAC “será dunha grande importancia para as administracións públicas non a longo prazo, senón desde xa”.
“A accesibilidade tecnolóxica produce un beneficio económico e social”, destacou pola súa banda Jorge Pérez, director de ONTSI, Red.es. “En España pasamos en poucos anos dun 40% de penetración da internet a un 80%, e todos os cidadáns teñen dereito a que os servizos públicos –incluíndo os servizos da internet- sexan accesibles”, engadiu.
Con todo, o director de Red.es lamentou que, cun marco regulatorio dos máis avanzados de Europa en materia de discapacidade, España non teña unha industria das tecnoloxías da información e a comunicación accesibles de maior peso.
Informe CENTAC: Compras TIC relacionadas coa accesibilidade nas compras públicas en España.