O mércores por a mañá no Museo Santiago Rey Fernández-Latorre Telefónica e La Voz de Galicia organizaron unha xornada sobre innovación formativa no contorno dixital co que buscaban salientar o potencial dos MOOC (cursos en liña masivos en aberto) para a educación do futuro, repasando tanto o estado actual do e-learning como dando conta das oportunidades que aínda poden abrir estas tecnoloxías, especialmente en linguas distintas do inglés, onde queda moito por facer.

Abriu o encontro Manuel Alonso, director de Administracións Públicas Norte de Telefónica, a quen seguiu o consultor de formación da UOC, Toni Ramos, que foi o encargado de introducir aos presentes no concepto dos MOOC e no aproveitamento destas plataformas que fan dende a Universitat Oberta de Catalunya como unha fiestra ao mundo con contidos de balde que poden atraer a futuros alumnos a mestrados, de xeito que é un investimento que xustifica que numerosas entidades educativas de todo o mundo faciliten a formación en liña de balde na procura de rendementos económicos posteriores comercializando outros produtos ou, simplemente, mediante a oferta de certificacións da formación recibida.

Aínda que as plataformas de MOOC máis populares a nivel mundial son Coursera e EdX, Alonso asegurou que o idioma pode ser un atranco, de aí que escollesen como solución tecnolóxica a de Miríada X, que actualmente é líder mundial en fala non inglesa, o que confirmou Ángel González de la Fuente, responsable desta iniciativa promovida por Telefónica Educación Digital e Universia, que actualmente conta con máis de 3 millóns de alumnos, 2.300 profesores, 95 universidades, 580 cursos e máis de 12.000 horas de aprendizaxe dispoñibles, confiando en que estas cantidades medren de xeito importante nos vindeiros anos ante a popularidade que está a conseguir a formación en liña.

Motivar aos alumnos para completar os cursos en plataformas como Miríada X pode ser todo un reto, pero Ángel González considera que os resultados que están a acadar son moi bos, e destaca que este tipo de solucións educativas están mellor axustadas ás demandas do mercado que a formación regrada tradicional, para o que destacou o caso de Udacity, que consegue dar formación especializada en pouco tempo, de xeito que as empresas xa atopan a profesionais listos para traballar nos ámbitos que demandan, en vez de enxeñeiros que precisan de longos tempos de adaptación tras a súa formación académica. Amais, estas tecnoloxías facilitan a reciclaxe constante, de xeito que prevén que mude o xeito de enfocar a educación no futuro. González adiantou que dende Miríada X teñen previsto ofrecer certificacións oficiais dos seus cursos en liña a partires do ano que vén, para o que sería preciso superar certas probas, o que podería dar un importante empurrón a este modelo educativo, xa que os alumnos terán un xeito fiable de demostrar os coñecementos adquiridos, e en moitos casos incluso poderían convalidalos con, por exemplo, parte dos créditos dun mestrado presencial.

Para rematar a quenda de relatorios a especialistas en e-learning da USC, Carmen Fernández Morante, fixo un repaso do ensino electrónico, salientando as súa vantaxes (como a democratización do acceso ao coñecemento) e insistindo nas súas eivas, que parten en boa medida das inercia que teñen as entidades educativas actuais. Considera así que é preciso pasar dunha formación pasiva a unha interactiva, e subliña que o coñecemento non só hai que transmitilo, senón que hai que experimentalo mediante a colaboración. Non esqueceu facer un repaso de casos de éxito galegos, como Aula CESGA ou Netex.

Tras as charlas, celebrouse unha mesa redonda cos tres relatores, moderada polo director de La Voz de Galcia, Xosé Luís Vilela, quen rematou dando paso á clausura da xornada, que correu da man da directora de Telefónica en Galicia, Marta Menéndez, e do conselleiro de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria, Román Rodríguez González.

López Abella moderou onte por a tarde unha mesa de debate baixo o título Moi poucas mulleres en TIC: causas e consecuencias, que contou coa participación de Mar Pereira, directora da AMTEGA, Amparo Alonso, presidenta da Asociación Española para a Intelixencia Artificial, Íñigo Cuíñas, director da escola de enxeñaría de Telecomunicación da Uvigo e Fernando Suárez Lorenzo, presidente do Colexio Profesional de Enxeñaría en Informática de Galicia.

A secretaria xeral de Igualdade asegurou que o crecemento intelixente precisa do aproveitamento do talento e a capacidade innovadora das mulleres novas mediante a súa incorporación aos estudos e profesións relativos ás TIC, salientando na súa introdución ao debate que hoxe en día, aínda que o acceso á tecnoloxía e o uso das súas aplicacións é cada vez máis doado e intuitivo, segue existindo unha fenda dixital de sexo que é «un problema» xa que a habilidade para utilizar Internet é cada día máis necesaria, tanto para obter mellores resultados académicos coma para conseguir mellores postos de traballo e realizar mellor a nosa actividade laboral. Por iso é fundamental ter unha motivación e un interese para achegarse ás TIC.

As razóns polas que o porcentaxe de rapazas estudantes nas TIC é baixo son múltiples: destaca a falta de coñecemento das opcións dispoñibles no mundo das TIC, a falta de modelos próximos e de proxectos divertidos e interesantes no ámbito escolar, que teñan unha compoñente de xénero.Pola súa banda, a directora da AMTEGA indicou que a proporción de emprego entre homes e mulleres no sector TIC galego é de dous homes por cada muller traballadora, unha tendencia que se vén mantendo nos últimos anos, ao igual que no resto de Europa, e que se percibe xa desde o bacharelato. Fronte ao 46% dos mozos que optan polo Bacharelato Científico-Tecnolóxico, unicamente un 33% das rapazas o elixen, segundo datos do Estudo sobre os factores influentes na elección de estudos científicos, tecnolóxicos, enxeñerías e matemáticas en Galicia, presentado o ano pasado.

Mar Pereira sinalou que cambiar estas tendencias non depende de accións puntuais senón do esforzo moitos axentes implicados, desde o ámbito educativo, familiar, da Administración ou do propio sector. Ademais, a responsable autonómica fixo fincapé na necesidade de incrementar as vocacións tecnolóxicas en Galicia. Na Comunidade só 8,5% dos alumnos matriculados no sistema universitario galego cursa carreiras do ámbito científico tecnolóxico. Algo que contrasta co alto índice de empregabilidade e a alta demanda destes perfís profesionais. A Unión Europea prevé a creación de preto de 900.000 empregos tecnolóxicos de aquí a 2020.

Esta mesa de debate pon fin ao ciclo de conferencias e mesas de debate sobre Tecnoloxías da Información e das comunicacións: o futuro xa chegou, organizada pola Real Academia das Ciencias e a Confederación de Empresarios de Galicia.

Collendo como obxectivo a mellora do recoñecemento das emocións na esquizofrenia, o grupo de Psiquiatría Clínica, Psiquiatría Social e Psicoterapia da USC (Universidade de Santiago de Compostela), dirixido por Raimundo Mateos, partiu de varias probas con mímica e traballou con elas de cara a automatizalas para que o doente poida realizar adestramentos dende a súa casa. Máis polo miúdo, Alejandro García Caballero (integrante deste equipo) leva a cabo unha investigación que tenta demostrar a eficacia dunha nova técnica para mellorar ese recoñecemento a través dun software (da empresa holandesa Sightcorp) que fai medicións da emoción que representa o paciente na súa face imitando un modelo. O programa comeza achegando un output cunha porcentaxe de emoción en cada foto. Estes resultados gamifícanse para darlle ao usuario “unha experiencia de xogo que sexa gratificante”.

Cómpre dicir que este novo sistema probouse con éxito nun primeiro ensaio piloto na asociación Albores de Monforte. O dito programa forma parte da plataforma e-Motional Training, financiada polo Servizo Galego de Saúde por medio de Fondos FEDER, no contexto do Programa PRIS de innovación.

Engadir que esta investigación da USC vén de gañar o Premio ao Mellor Videoxogo Destinado áSaúde no III Congreso de Xogos de Saúde de Madrid, co videoxogo Second Chance, de Francisco Diaz Llenderrozas. Trátase dun programa de adestramento en cognición social encamiñado a doentes con trastornos mentais e a poboación non clínica co obxecto de mellorar as súas habilidades en contornas sociais a través dun xogo con diferentes finais e tomas de decisións.

O xogo, realizado pola empresa vasca Virtualware e pola galega Plexus, estase a probar en pacientes con trastornos mentais mais os investigadores salientan as súas posibilidades de uso no eido educativo, estando prevista a súa achega por parte do SERGAS en 2017.

Xa vai quedando menos para o comezo de #InLugo, o Congreso de Cultura Dixital e Redes Sociais, o gran evento TIC da tempada que se celebra os días 16 e 17 de decembro no Pazo de San Marcos de Lugo (sede da Deputación). Segundo puidemos saber, o evento volveu achegar un fito en materia de expectación e “adhesión”. De feito, nas primeiras 24 horas trala apertura do prazo de inscricións, completouse o 70% do aforo co que dispón o salón de actos do Pazo de San Marcos, onde terá lugar o acontecemento. En total, 200 persoas participarán de forma gratuíta dunha ampla programación, con actividades como relatorios, debates e exposicións breves nas que personalidades e reputados expertos avaliarán os cambios de hábitos, mentalidades, formas de comunicación e estilos de vida que está provocando Internet na sociedade actual dende puntos de vista como os novos medios, a mercadotecnia, a comunicación ou a fotografía. Contará con preto de 20 profesionais referentes no eido TIC galego e estatal. Organiza a Deputación de Lugo e cóntase co apoio directo de Raiola Networks e o operador R, amais da colaboración de Pirendo e ALSA.

Coma nas anteriores entregas, por #InLugo pasarán algúns dos máis renomeados especialistas TIC da actualidade. A idea é favorecer o escenario máis acaido posible para que o coñecemento, os recursos e as respostas destes relatores flúa cara a todos os asistentes. Pablo Rivera salientou, entre outros, a presenza de Phil González, responsable de New Media AMC Networks para a península e América Latina e embaixador de marca de Sony Mobile, amais de creador da que se considera a maior comunidade de usuarios da coñecida rede social de fotografía, Instagramers.com, con presenza en centos de cidades do mundo e en continuo espallamento.

Asemade, no congreso intervirán Bárbara Yuste, xornalista e profesora na Universidade Carlos III e Camilo José Cela de Madrid e directora de bez.es; Javier Pedreira, autor do blog Microsiervos e especialista en cultura dixital; Juan García, director de Escuela Bitácoras; Daniel Basteiro, xornalista e cofundador de El Español; Sebas Mouret, estudante e youtuber de éxito ou Miguel Ángel Lureña, doutor, licenciado en Ciencias da Tecnoloxía dos Alimentos e creador do afamado blog divulgativo gominolasdepetroleo.com.
O evento tamén contará coa presenza, entre outras/os relatoras/es de primeiro nivel, de Óscar Fafián, responsable de Estratexia de R no desenvolvemento de novos servizos da Internet das Cousas (IoT), que achegará aos asistentes a experiencia recente da compañía galega de telecomunicacións no ámbito dos obxectos conectados (televisores, cámaras, smartphones, alumeado, electrodomésticos, equipamento variado), facendo fincapé nas vantaxes dos mesmos para todo tipo de servizos e demandas.

Asemade, xa confirmou a súa presenza no congreso un “vello coñecido” do mesmo: o cómico, locutor, guionista e presentador Víctor Grande, que será en boa medida o encargo de animar, presentar e acadar a máxima pegada (dentro e fóra de #InLugo) para as diferentes actividades previstas para o Pazo de San Marcos. Lembrar que Grande recentemente estivo de actualidade nos medios TIC por ter lanzado un novo proxecto cursodecomedia.com, un blog dirixido cómicos, oradores e seareiros no que comparte as súas experiencias no mundo da comunicación co humor como catalizador.

A maiores do devandito e respecto dos detalles do programa, na presentación de #InLugo puidemos saber que o evento irá aos poucos complementando a relación de actividades e achegando novidades sobre o mesmo. Máis polio miúdo, dixo, “o cadro de relatores irase ampliando até completar unha listaxe de preto de vinte nomes, cuxo perfil e traxectoria irase debullando nos vindeiros días na páxina web oficial, inlugo.com, e as redes sociais do evento, Facebook (facebook.com/CongresoInLugo) e Twitter (twitter.com/in_lugo)”.

Sobre a pegada galega do acontecemento, a Deputación salienta que terá “un marcado acento lucense”. De feito, entre os intres clave do programa atópanse as presentacións de diversos servizos e proxectos TIC que se están a desenvolver na provincia. Así, a mañá do sábado estará reservada ao espazo Lugo na Rede onde se contará, entre outros, coa presenza de Simón Cabarcos, director de Blindaxe Sport e até un total de catro iniciativas que teñen as redes sociais e Internet como “principais impulsores”. Este espazo Lugo na Rede será presentado polo deputado provincial de Innovación, Participación Cidadá, Mobilidade e Deportes. Sen saírnos do sábado pola mañá, a pegada galega terá sobre as 12.30 horas unha interesante prolongación no obradoiro formativo Aprender a crear dende cero unha web para o teu negocio. Virá da man da firma local Raiola Networks e contará coa participación activa de Álvaro Fontela e Ángela Piñeiro.

Tal e como anunciamos os días pasados, facendo fincapé na importancia de achegar os segredos da programación ás novas xeracións, este mes de decembro celébranse en diferentes centros da nosa terra unha serie de actividades de divulgación TIC directamente encamiñadas a meternos de cheo no miolo da era dixital: cousas como introducir á rapazada no desenvolvemento de ferramentas informáticas, na impresión en 3D e nas máquinas con tecnoloxías abertas (como por exemplo drons). Trátase das actividades inseridas na iniciativa internacional Hora do Código, na que ademais do Colexio Profesional de Enxeñaría en Informática de Galicia están a participar (pola nosa terra) a Escola Superior de Enxeñaría Informática do Campus de Ourense (ESEI) e da Facultade de Informática da Coruña.

O sábado 17 de decembro, a ESEI unirase a esta celebración da Hora do Código organizando (a maiores das actividades dos centros educativos das que falamos antes) no Campus de Ourense obradoiros de programación, impresión 3D e drons abertos aos rapaces e rapazas interesados.

Como lembraremos, a Hora do Código está apoiada polas grandes compañías tecnolóxicas, como Google, Amazon, Apple, Facebook e Microsoft, e por persoeiros como Bill Gates ou Mark Zuckerberg. O obxectivo da iniciativa, explican os seus promotores, é “estender os coñecementos de ciencias da computación aos máis pequenos e pequenas para que coñezan os conceptos e o mundo no que viven, unha realidade na que a tecnoloxía está cada día máis presente en todas as facianas, desde o ocio á educación”.

Volvendo ás actividades da Escola Superior de Enxeñaría Informática, desde a organización salientan que se agarda que 140 rapazas e rapaces de diferentes idades participen, acompañados de adultos, nas diferentes actividades. Para todas/os, o centro ofrecerá obradoiros de código para os máis cativos, robótica para o alumnado de Educación Secundaria Obrigatoria e Bacharelato, impresión 3D para todas as idades e obradoiros de drons para alumnado de Bacharelato. Máis polo miúdo, as actividades que se desenvolverán no Campus dividiranse en catro eixes, levándose a cabo diferentes sesións segundo as necesidades de cada obradoiro.

No eido da iniciación á programación, haberá obradoiros de programación de videoxogos e de Scratch para diferentes idades. Ademais, os rapaces e rapazas de 10 a 18 anos interesados poderán realizar un obradoiro de iniciación á programación de dispositivos con Arduino, aprendendo a controlar pequenos dispositivos. O deseño e impresión 3D será o eixe outra das actividades, podendo os participantes coñecer como traballan estas máquinas e como se realizan pezas tridimensionais. Por último, tamén haberá unha sesión de drons onde os participantes coñecerán, en palabras da organización, “onde pode empregarse un dron, a súas partes e configuración e os diferentes modelos existentes”.