Polo xeral, os primeiros anos dunha startup son moi complicados, pero se encima o proxecto ten un compoñente social o seu futuro é, en moitos casos, aínda máis difícil. Por esta razón, a clave da supervivencia pode pasar por contar con aliados como a fundación Ship2B, que busca apoiar e impulsar a estas novas compañías tecnolóxicas.

A fundación xa colabora con importantes startups sociais que aplican a tecnoloxía para axudar a persoas con discapacidade e persoas maiores, como Blind Explorer, Rois Medical, Qrem ou Able.

Agora, a entidade está a buscar novas compañías sociais que impulsar e nas que investir, para o que abriu unha convocatoria que encara xa a súa recta final. As startups que estean interesadas poden presentar as súas candidaturas ata o 15 de xullo.

Os proxectos que resulten seleccionados terán acceso a asesoramento de profesionais expertos no sector, alianzas con grandes empresas e entidades, e a probabilidade de recibir un investimento inicial de ata 40.000 euros e optar a un total de 400.000 euros en roldas posteriores.

Ademais da convocatoria para startups sociais, denominada Tech4Social, a fundación tamén impulsa proxectos a través de Tech4Climate, centrados no medio ambiente, e Tech4Healthy, dirixidos a compañías de saúde.

Este tipo de axudas poden ser fundamentais para lograr o éxito de proxectos sociais nos que a tecnoloxía se pon ao servizo das necesidades de persoas con discapacidade e persoas maiores.

• A serie animada da Fundación ONCE vaise de vacacións lembrando as aventuras vividas con Ágatha Ruiz de la Prada, Isabel Gemio, Vicente Del Bosque ou Kike San Francisco

• Twitter (https://twitter.com/Fundacion_ONCE)
• Facebook (https://www.facebook.com/fundaciononce/) 
• YouTube (https://www.youtube.com/user/fundaciononce)

Fai dez anos naceu o proxecto Discatel centrado en propiciar a inclusión laboral das persoas con discapacidade en Contact Center. Neste tempo, a compañía Altitude foi a encargada de achegar a tecnoloxía necesaria para a adaptación dos postos de traballo que permitiron a máis de mil persoas con discapacidade lograr un emprego.

En concreto, nestes dez anos foron 1.150 persoas con distintos graos de discapacidade as que atoparon un traballo a través do proxecto Discatel, que desde o seu nacemento propúxose demostrar a posibilidade técnica e a rendibilidade económica e social da incorporación destes traballadores aos persoais dos Contact Center.

A tecnoloxía achegada por Altitude permite adaptar os postos de traballo ás necesidades dos traballadores, que en casos de mobilidade reducida implicaban mesmo o traslado do lugar de traballo ao domicilio do empregado.

Incorporarse ao mercado laboral é fundamental para as persoas con discapacidade e as empresas tecnolóxicas son un punto clave para lograr este obxectivo.

• Un detector de crise de epilepsia desenvolvido por MJN-Neuroserveis e os brazaletes que axudan a comunicar a usuarios de lingua de signos con persoas non signantes, creados por Showleap, foron os galardoados na XII Edición dos Premios Vodafone á Innovación, na que tamén foi recoñecida a traxectoria da Orde Hospitalaria San Juan de Deus.

Estes premios outorgados por Vodafone recoñecen proxectos e iniciativas que buscan axudar a colectivos vulnerables a través da tecnoloxía, como é o caso das persoas con epilepsia ou aquelas que teñen unha discapacidade auditiva.

Sobre Showleap xa vos falamos hai uns meses. Tivemos a sorte de ver en directo como funcionan estes brazaletes e estamos ansiosos de que cheguen ao mercado.

Basicamente, a persoa signante colócase os brazaletes en ambos os antebrazos e estes detectan o movemento das mans para traducir os signos a texto, de maneira que o poida entender calquera persoa, aínda que non coñeza a lingua de signos española.

Ademais, este sistema recoñece a voz da persoa non signante e tamén a traduce en texto, de maneira que o poida entender o usuario xordo.

Pola súa banda, MJN-Seras, o sistema desenvolvido por MJN Neuroserveis, é capaz de predicir o risco de sufrir unha crise de epilepsia.

O sistema baséase nun wearable en forma de audífono que capta distintos datos de actividade cerebral que transmite a unha aplicación. Con estes datos, a aplicación é capaz de medir o risco de sufrir unha crise de epilepsia.

Para axudar ao usuario, MJN-Seras ofrece a información nun semáforo, no que a luz verde implica un risco baixo de sufrir unha crise, mentres que o vermello alerta dun risco moi alto.

Por último, estes premios recoñeceron a traxectoria apostando pola innovación tecnolóxica para axudar a colectivos vulnerables da Orde Hospitalaria San Juan de Deus.

• A robótica social, a impresión 3D ou o 'big data' combinado coa intelixencia artificial poden cambiar por completo a vida dos discapacitados motóricos. A falta de investimento neste tipo de proxectos é, con todo, a gran barreira.

Tarefas tan cotiás e aparentemente irrelevantes como coller un vaso, peitearse ou camiñar un curto traxecto do salón á cociña poden levar un esforzo ímprobo para algunhas persoas. Así lles ocorre a aquelas que padecen Artrogripose Múltiple Conxénita (AMC), unha enfermidade neuromuscular rara que ocasiona que os nenos nazan con contracturas en todas as articulacións e que, ademais, en casos severos -estímase que pode haber ao redor de 400 tipos de artrogriposis- poden ir acompañadas de malformacións de columna, problemas de órganos internos con compromiso vital, fisura palatina, etc., o que dificulta enormemente o seu movemento e o seu día a día.

Como explican desde a asociación AMC-España, que agrupa a este colectivo e traballa para concienciar sobre os retos que implica vivir con esta "enfermidade" e trata de axuntar recursos para superalos, as persoas que padecen esta condición necesitan fisioterapia para sempre para ampliar e/ou conservar rangos articulares e poder moverse, así como órteses e próteses diversas e intervencións cirúrxicas. "A AMC ocasiona que moitos non poidan sequera camiñar, coller obxectos ou realizar as actividades da vida diaria", subliña María Antonia Franco Ávila, presidenta da asociación.

O exoesqueleto como gran revulsivo

Esta recoñece, con todo, o cambio de vida que poderían ter estas persoas se tivesen acceso a determinada tecnoloxía, por exemplo, a exoesqueletos  ou brazos robóticos, útiles tanto para os procesos de rehabilitación como para realizar as actividades do día a día. "A tecnoloxía pode axudar ás persoas con enfermidades neuromusculares, parálise cerebral, espiña bífida, lesión medular e, por suposto, artrogripose múltiple conxénita, desde diversos enfoques "explica". Por unha banda, atópanse os chamados exoesqueletos, ben para membros superiores (para axudar a tarefas básicas como comer, asearse, etc.) ou ben para os inferiores, que permiten o desprazamento".

Franco Ávila asegura que a asociación púxose hai un tempo en contacto con dúas empresas españolas punteiras que desenvolven este tipo de proxectos para explorar as posibilidades do uso de exoesqueletos en persoas con AMC. Unha é Marsi Bionics, cofundada pola doutora en Robótica e enxeñeira industrial pola Universidade Politécnica de Madrid Elena García, e a outra é Aura, curiosamente tamén cofundada por outra enxeñeira da Politécnica de Madrid: Cecilia García Cea.

Mentres Marsi Bionics está máis enfocada ao desenvolvemento de exoesqueletos para membros inferiores e ten xa algúns pilotos en varios hospitais españois como o Ramón e Cajal de Madrid e o Sant Joan de Deu de Barcelona, Aura desenvolveu un robot dirixido a mellorar os rangos articulares dos brazos, "coa complexidade que ten adaptar esta tecnoloxía aos membros superiores", apunta a portavoz. A clave deste proxecto, en palabras da propia García Cea "non é rehabilitar a Rafa Nadal, senón que unha persoa poida comer por si soa".

A falta de fondos para investigación é o gran reto

O problema que existe con este tipo de iniciativas, laméntase a portavoz, é a dificultade que teñen os seus promotores para acceder a financiamento que posibilite que se siga investigando e que esta tecnoloxía se poida aplicar a pacientes de forma máis xeneralizada. De feito, ambas as empresas están a buscar financiamento para proseguir os seus traballos. "Na asociación "sinala a portavoz" estamos a desexar que se probe con nenos con AMC. Cando son nenos estes pacientes son máis flexibles e é máis fácil que melloren os seus rangos articulares; con todo, cando son adultos as articulacións vólvense aínda máis ríxidas". Aínda que en principio, explica María Antonia Franco, esta tecnoloxía está pensada para axudar nos procesos de rehabilitación, "sería ideal que puidese usarse de forma cotiá".

Máis aló da robótica social

En todo caso non só a robótica pode axudar ás persoas con este tipo de enfermidades. O uso da tecnoloxía de analítica de datos masivos ou big data en combinación con técnicas de intelixencia artificial pode ser moi útil, sobre todo para a investigación xenética "moitas destas condicións teñen a súa orixe en mutacións no ADN" e para a codificación de determinadas enfermidades raras como a artrogripose ("codificar a artrogripose múltiple é algo que non se fixo aínda no sistema nacional de saúde", indica Franco Ávila).  

A presidenta de AMC España tamén confía en que o auxe da impresión 3D poida abaratar a fabricación dos múltiples elementos ortoprotésicos que as persoas con discapacidade motórica e, en concreto con artrogripose, necesitan. "A tecnoloxía é fundamental, cada día serao máis, para mellorar a calidade de vida das persoas con discapacidade", sentencia a portavoz de AMC España.

COGAMI, a confederación galega de persoas con diversidades funcionais e cognitivas, vén de concluír as actividades dun programa formativo innovador na forma e máis no contido: achegouse un novo tipo de adestramento colaborativo (a xeito dunha comunidade dixital aberta) e púxose o foco na importancia das novas tecnoloxías para mellorar o currículo e conseguir emprego. Trátase do programa POISES, no que participaron 46 persoas das contornas de Ferrol e Ourense e que conseguiu, polo de agora, que máis de dúas ducias dos participantes estean xa a traballar.

Segundo explica COGAMI o programa durou medio ano: seis meses de preparación, de formación, de intercambio de opinións, de compartir con compañeiras e compañeiros experiencias e, sobre todo, de asimilación de contidos e de ferramentas para poder lograr unha meta: o mundo laboral. O programa, financiado pola Fundación ONCE e o Fondo Social Europeo, estívose impartindo en Ferrol e Ourense, onde concorreron 46 persoas usuarias de COGAMI, a maioría delas mulleres con capacidades diversas, mulleres vítimas de violencia de xénero e persoas que viven en zonas rurais. A iniciativa contou co apoio de dúas orientadoras laborais, Goretti Rodríguez (Ourense) e Yolanda Grandal (Ferrol), que ofreceron sesións de orientación laboral, aprendendo a identificar as capacidades propias de cada persoa, ensinando a marcar unhas metas laborais e a preparar o seu currículo para mellorar a empregabilidade.

Como dixemos, boa parte desatas actividades xiraron arredor das novas tecnoloxías, centrándose sobre todo no adestramento en emprego de páxinas web e nos principais portais de emprego. Todas estas accións desembocaron na contratación de 26 persoas, algo máis do 50% de participantes.

A asociación de educación especial Santísimo Cristo do Amor, con base no Porriño, está a desenvolver unha iniciativa que se dirixe a impulsar o importante talento que atesouran os membros da asociación. E faino familiarizándoos cos xogos virtuais. Segundo explican os responsables do proxecto Autónoma-Mente, do que se trata é de fortalecer as súas altas capacidades funcionais, as cognitivas, as físicas e as sociais. 

O programa conta co apoio da Obra Social La Caixa, que achega financiamento. Segundo explica a entidade porriñesa de educación especial, os videoxogos e as realidades virtuais teñen un gran potencial na estimulación cognitiva, sobre todo nos eidos da atención, a comprensión e a memoria. O devandito conséguese mediante a plataforma de recuperación, estimulación e adestramento web NeuroUp e, tamén, a través de ferramentas específicas e individualizadas que proporcionan datos sobre as capacidades diversas de cada usuario, recompilando información de valor ao longo das distintas accións desenvolvidas. 

No proxecto están a participar máis dun centenar de persoas de todas as idades, dende crianzas a persoas maiores, tanto na propia sede da asociación como dende os seus fogares, complementando o aprendido nas sesións presenciais. Polo que respecta aos xogos, hainos dirixidos a fomentar a interacción persoal a especial dende o computador e tamén se están a probar sistemas como Sensory Eye, moi axeitado para persoas con mobilidade limitada, e que permite manexar un computador coa vista e darlle todo tipo de ordes.

• Plena Inclusión Madrid presentou durante a celebración da xornada Retos e Ferramentas do Emprego con Apoio, a App Discontrata que facilitará ás empresas o cálculo do número de traballadores con discapacidade que deben contratar segundo marca a Lei Xeral de Discapacidade para empresas de máis de 50 traballadores.

Grazas a esta App as empresas poderán calcular nuns minutos o número de empregados con discapacidade que deben contratar, e poderán contactar con REDempleo de forma que os máis de 90 profesionais expertos en emprego con apoio poidan asesoralos no proceso de contratación de persoas con discapacidade intelectual ou do desenvolvemento. Discontrata está dispoñible xa en Google Play para usuarios de Android, e pronto o fará para os de iOS a través de APP Store.

Trátase da segunda App creada por REDempleo, despois de VideoCV, publicada en 2017 co fin de que as persoas con discapacidade intelectual ou do desenvolvemento poidan crear de forma sinxela os seus propios videocurrículums cos que presentarse ás empresas.

A presentación tivo lugar durante a celebración da xornada Retos e Ferramentas do Emprego con Apoio, realizada grazas á participación no programa Poises da Fundación ONCE, con apoio do Fondo Social Europeo, na que tamén se presentou o Manual de Servizos de Emprego con Apoio.

Ligazón á noticia na web de Plena Inclusión.

Hai só unhas semanas traiámosvos a grande noticia sobre o traballo conxunto da industria tecnolóxica (incluíndo empresas como Microsoft, Apple ou Google) para desenvolver un novo estándar USB que permitirá conectar as liñas braille a case calquera computador de forma automática, sen a necesidade de instalar drivers, programas nin complementos.

Este grande avance permitirá que os usuarios de liñas braille, igual que sucede cando conectamos un teclado, poderán utilizar esta tecnoloxía en calquera computador, facilitando en grande medida o seu uso para persoas con discapacidade visual.

Hoxe, coincidindo coa celebración do Día Internacional das Persoas Xordocegas, quixemos repasar os retos aos que se enfronta a industria para que a implantación deste estándar sexa unha realidade.

En primeiro lugar, os creadores dos sistemas operativos que utilizan os computadores deben actualizalos para que sexan compatibles co novo estándar.

Neste proceso é clave que tanto Microsoft como Apple participasen no desenvolvemento do estándar, xa que, por unha banda, demostra o interese e a implicación de ambas as compañías neste proxecto; e, por outro, facilitará que os seus sistemas operativos sexan compatibles a el.

O seguinte grande reto é máis complicado e levará, previsiblemente, máis tempo, xa que será necesario que os fabricantes de liñas braille actualicen os dispositivos existentes e preparen os futuros desenvolvementos para que sexan compatibles co estándar.

Neste caso, un dos principais fabricantes de liñas braille do mundo, Freedom Scientific, explica no seu blogue que están comprometidos con que a súa última xeración de liñas braille Focus Blue actualícese para que sexa compatible. Con todo, engade que aínda non teñen un calendario previsto para esta actualización e, ademais, apunta que non será algo inminente.

Tamén explican en Freedom Scientific que a súa intención é que as liñas braille que utilicen este estándar sexan compatibles co seu produto "estrela", o JAWS, pero iso é algo que tampouco ocorrerá no curto prazo.

E, por último, cando a industria estea preparada será o momento para que os usuarios actualicen ou renoven as súas liñas braille con novos modelos compatibles co estándar. Algo que, inevitablemente, tamén levará o seu tempo.

En resumo, a creación deste estándar foi unha grandísima noticia para as persoas con discapacidade visual, incluídas as persoas xordocegas que utilizan de forma moi frecuente estes dispositivos, pero teremos aínda que esperar para ver a súa verdadeira implementación no mercado.