O Instituto de Tecnoloxía de Massachusetts (MIT) é unha desas fontes de información que logran sorprendernos cada día. Nesta ocasión, un alumno graduado desta universidade desenvolveu un sistema que permite transcribir as palabras que o usuario pensa e subvocaliza, aínda que non chegue a expresalas.

Imaxinen as marabillosas posibilidades que esta tecnoloxía ten para persoas con discapacidade ou persoas maiores que teñen unha perda de mobilidade e que non poden ou teñen dificultades para falar en voz alta.

O sistema, chamado AlterEgo e deseñado por Arnav Kapur, recolle mediante uns eléctrodos sinais neuromusculares na cara e a mandíbula que ata agora eran indetectables e que se producen cando unha persoa subvocaliza.

Que é subvocalizar? Pois moitos de vós estarédelo facendo mentres ledes esta noticia. É cando estamos a ler en voz baixa pero, case de forma impercetible, movemos a mandíbula e algúns músculos da cara, incluso a lingua.

Este sistema recolle e analiza todos estes estímulos e tradúceos en palabras, eliminando así un obstáculo que para moitas persoas é unha barreira á hora de poder utilizar asistentes por voz, que é a necesidade de falar e a un volume adecuado.

O sistema desenvolvido por este alumno do MIT é fantástico en si mesmo, pero aínda máis se pensamos nas incontables aplicacións que poderá ter nun mundo no que os asistentes de voz cobran cada vez unha maior relevancia unidos á intelixencia artificial.

Por unha banda, a tecnoloxía facilita a inserción laboral de persoas con discapacidade; por outro, moitas persoas con TEA demostraron ter altas capacidades en empregos como a programación, a análise de datos e o desenvolvemento de código.

Con estas ideas en mente, Microsoft e a Fundación ONCE presentaron o proxecto Tictea, co que promoverán o emprego de persoas con trastorno do espectro autista (TEA) na industria da tecnoloxía da información e a comunicación (TIC), nun proceso no que tamén participa a Confederación Asperger España.

Froito deste programa, Microsoft e os seus partners, agrupados na súa maioría en Iamcp España, impulsarán a adopción de medidas para favorecer a inserción laboral de persoas con TEA.

Así mesmo, a compañía norteamericana modificará os seus procesos de selección en España para ter en conta estes perfís e evitar que non pasen dos primeiros cortes nestas probas de recrutamento.

A subsidiaria española da compañía desenvolverá un proxecto piloto para a incorporación de persoas con TEA, que se estenderá posteriormente ao resto de Europa.

Na actualidade, entre o 76% e o 90% das persoas con TEA en idade laboral están desempregadas, unha situación insustentable que fai fundamental a existencia de programas como Tictea.

• Harrison Smith é un neno de 11 anos con distrofia muscular. Esta enfermidade non lle permite moverse con liberdade, pero a tecnoloxía permítelle viaxar a outros lugares, como ao país no que vive o seu avó para falar con el coma se estivesen xuntos.

Harrison vive en Cobham, no Reino Unido, e ten dificultades para moverse debido á súa distrofia muscular, polo que se despraza en cadeira de rodas.

Para el viaxar ata onde vive o seu avó é moi complicado, pero grazas a un experimento no que se utilizaron as Hololens de Microsoft e un programa de realidade mixta puideron relacionarse coma se estivesen no mesmo lugar.

O avó de Harrison trasladouse ata a sede da compañía Double Me onde mediante a tecnoloxía puido teletransportarse ata o salón da casa da familia Smith, a moitos quilómetros de distancia.

Alí, Harrison púxose as Hololens e emocionouse ao comprobar que o seu avó estaba no seu salón, a escasos metros del e que practicamente podían ata chocar as mans.

Vídeo (en inglés) publicado por Microsoft no que se ve todo este experimento.

Con esta proba, Microsoft quere demostrar como a tecnoloxía pode mellorar a vida de todas as persoas, como as persoas con discapacidade ou as persoas maiores.

• A Seguridade Social denega cada ano máis de 25.000 solicitudes de incapacidade permanente que logo son recoñecidas nos tribunais.

Máis información na Web da Calculadora Incapacidade Permanente de Campmany Avogados.

• Contan coa colaboración da Confederación Asperger España e a International Association of Microsoft Channel Partners (IAMCP).

Microsoft, xunto ás súas empresas colaboradoras agrupadas no capítulo español da International Association of Microsoft Channel Partners (IAMCP), uníronse á Fundación ONCE para desenvolver o Proxecto TICTEA, co obxectivo de promover o emprego das persoas con Trastornos do Espectro Autista (TEA) na industria das Tecnoloxías da Información e a Comunicación, para o que se contou coa Confederación Asperger España.

Esta iniciativa enmárcase dentro do convenio marco que renovaron recentemente os máximos responsables de Microsoft e a Fundación ONCE, co fin de promover a accesibilidade e a plena inclusión das persoas con discapacidade. Así, celebrouse unha reunión de traballo en Madrid, á que asistiron representantes de cada unha das entidades arriba mencionadas.

Durante o encontro expuxéronse mecanismos concretos para facilitar a identificación de potenciais candidatos con TEA para cubrir postos de alta cualificación técnica, e déronse a coñecer as principais liñas de traballo do proxecto TICTEA.

IAMCP España, entidade que agrupa aos principais partners de Microsoft no noso país -que representan máis de 3.000 empregos tecnolóxicos de alta cualificación- impulsará a adopción de medidas nesta liña para favorecer a inserción laboral de persoas con Trastornos do Espectro do Autismo. Igualmente, Microsoft modificará os seus procesos de selección e recrutamento en España co fin de ter en conta estes perfís. A subsidiaria española da compañía desenvolverá un proxecto piloto para a incorporación de persoas con TEA, que se estenderá posteriormente ao resto de Europa.

Pola súa banda, a Fundación ONCE, da man de Inserta Emprego e a Confederación Asperger España achegarán a súa experiencia na inserción laboral de persoas con discapacidade e asesorarán ás empresas participantes no proxecto. As persoas con TEA veñen demostrando unha grande capacidade para tarefas de programación, análise de datos e desenvolvemento de código, pero en ocasións non é sinxelo detectar estas capacidades nun proceso de selección estándar. A experiencia de Microsoft na incorporación de persoas con autismo no seu persoal demostra que uns mínimos cambios no proceso de recrutamento poden xerar oportunidades para persoas con síndrome de Asperger e outros TEA en postos de alta cualificación técnica. Pola súa banda, a experiencia da Fundación ONCE e de Inserta Emprego, co apoio do Fondo Social Europeo, demostrou que o talento das persoas con discapacidade é unha oportunidade e unha vantaxe competitiva para as empresas e para a creación dunha economía inclusiva.

Recrutamento, acompañamento e formación

O proxecto TICTEA vén continuar a experiencia desenvolvida por Microsoft en Estados Unidos para a incorporación de persoas con autismo, lanzada fai xa tres anos. Neste tempo, máis de 50 persoas con TEA incorporáronse con éxito á compañía, nunha diversidade de posicións, que inclúen desde enxeñeiros de software a científicos de datos. Unha das principais accións que se implementaron para facilitar estas incorporacións foi modificar o procedemento de recrutamento -para evitar que as persoas con TEA fosen descartadas nas primeiras fases dos procesos de selección- ampliar os plans de acompañamento durante os primeiros meses na organización -para asegurar a correcta adaptación ao posto- e implementar formacións específicas para os empregados -co fin de garantir unha experiencia inclusiva para as persoas con TEA.

• Un novo tipo de letra con braille incorporado permite crear carteis e mensaxes que poidan ler tanto os cegos como as persoas con vista.

A accesibilidade segue sendo unha materia pendente para moitas cidades e empresas; e nalgúns casos, a 'escusa' son dificultades técnicas, ou que simplemente que non hai espazo para axudar a todo o mundo.

É o caso dos carteis: a maioría non están deseñados coas persoas cegas en mente, ao non incluír o braille. O sistema de lectura baseado en puntos en relevo ten como inconveniente que necesita espazo adicional; as letras escritas con braille non teñen a mesma forma que as que usamos normalmente.

O tipo de letra con braille incorporado

O proxecto Braille Neue demostrou que iso non ten porqué ser así, co desenvolvemento dun tipo de letra con braille incorporado; así que serve tanto para os cegos como para as persoas con vista.

Foi creada polo deseñador xaponés Kosuke Takahashi, despois de preguntarse como podería ler braille coa vista. A idea é excepcional: crear letras baseándose na posición dos puntos de cada letra do braille. Por exemplo, se a 'T' en Braille consiste en catro puntos, pódese debuxar a letra 'T' facendo que pase por todos eses puntos. Desa maneira, é reconocible para todo o mundo. Non é tan sinxelo como simplemente unir os puntos; con ese método só se conseguirían letras demasiado difíciles de ler.

O desafío era crear un tipo de letra que fose facilmente reconocible a primeira ollada, non excesivamente complicado. Para facilitar a súa implementación, hai dous tipos de letra baseados na mesma idea. Coa versión Standard únense os puntos con liñas e só se pode escribir no alfabeto latino; e coa versión Outline as letras están ocas, e permite escribir kanjis xaponeses ademais do alfabeto latino.

En Braille Neue podemos ver algúns destes problemas, o máis evidente coa 'I' que ten un estraño apéndice; con todo, en xeral as letras son facilmente reconocibles. Ademais, o seu creador afirma que este método tamén se podería aplicar a carteis e tipos de letra xa existentes con algunhas modificacións como no kerning (o espazo entre as letras). Braille Neue é un traballo aínda en progreso, pero pode ser de gran axuda, tanto para cegos como para aprender braille.

Acceso á noticia na web: omicrono.elespanol.com.

Segundo os últimos datos da OMS no mundo hai 253 millóns de persoas invidentes das cales 36 millóns son totalmente cegas. En España temos máis de 72.000 afiliados á ONCE dos cales o 19% sofre cegueira total. A tecnoloxía é unha poderosa ferramenta e tamén o é para estas persoas, con todo a mellor axuda seguen sendo opcións tan básicas como o can guía ou o bastón.

Para ofrecer unha solución máis avanzada chega Eyesynth, un proxecto 100% español con base en Castelló e cuxo produto pretende crear segundo as súas propias palabras "unha experiencia de sentido aumentado". O seu sistema consiste nunhas lentes que rexistran o espazo en tres dimensións, procésase a información e tradúcese en sons comprensibles para a persoa invidente.

O usuario recibe o audio desde as propias lentes e consegue facerse unha idea do que sucede e ten ao seu redor. Antonio Quesada, CEO de Eyesynth, explícanos o proxecto, a súa saída ao mercado este mesmo ano, as probas en usuarios potenciais e como foi o desenvolvemento destas lentes para invidentes.

Máis aló do bastón; as lentes Eyesynth poden detectar obxectos que non están no chan

Con catro anos ás súas costas, Eyesynth pretende axudar ao usuario invidente naqueles momentos onde un bastón ou o can guía non chega. Pero é importante sinalar que estas lentes non pretenden substituír o bastón, senón complementalo. En caso contrario ao cabo de oito horas, a súa duración da batería, o usuario quedaría sen axuda.

Como funcionan? Temos unhas lentes con dúas cámaras encima dos ollos que gravan o que se atopa diante. Esta información procésase nun miniordenador incorporado e tradúcese directamente en sons para a persoa. O sistema actualízase ata 60 veces por segundo e o tempo de resposta de quen utiliza as Eyesynth é suficiente como para reaccionar a tempo.

O son que se transmite á persoa cega ten diversas intensidades e vén desde varias direccións. Isto permite ao usuario saber se por exemplo hai alguén á dereita ou á esquerda, arriba ou abaixo ou se é máis grande ou pequeno. Ao principio estes sons parecen inintelixibles pero ao cabo dun tempo permite descubrir que se ten diante.

As Eyesynth pódense graduar en función de onde as vaiamos a utilizar. Se é para interiores transmitirá o que detecte a 0,7 metros, mentres que se se utilizan en exteriores o seu alcance é de dous ata 6 metros. Outro factor para configurar será a maneira en que viremos a cabeza. Estas lentes gravan o que apuntamos coa cabeza e para iso está o modo captura virando a cabeza ou panorámica no que o campo de 'visión' será máis amplo.

Que achega entón respecto ao bastón? Basicamente amplitude de visión. Os creadores de Eyesynth explícannos que coas súas lentes 3D pódense detectar obxectos que non están no chan como extintores e non só permite identificar formas e espazos, tamén medir a profundidade a unha distancia máis grande que non a obtida co bastón.

Condución ósea para recibir instrucións e seguir escoitando a contorna

O son das Eyesynth transmítese a través de condución ósea. Unha tecnoloxía utilizada por múltiples auriculares e dispositivos nos que o son se transmite a través dos ósos da cabeza. Isto ten varias vantaxes, por unha banda evita a fatiga do oído e por outro permite á persoa seguir escoitando o que pasa ao seu redor. Vital para as persoas cegas.

A información que recibe a persoa invidente é constante, aínda que se pode silenciar ou apagar se así se desexa. O audio que se escoita é como un siseo envolvente que vai cambiando de dirección e intensidade. Ao principio é moi abstracto xa que non se utilizan palabras pero o cerebro acaba por interpretar e entendelo ao cabo dun tempo.

Tivemos a oportunidade de probalo e si que é difícil de definir. A idea é que a través de sons créase como unha envoltura da contorna e se por exemplo alguén pasa preto noso á dereita, o son que percibimos desde esa zona magnifícase. Tamén puidemos ver como a taxa de refresco é suficiente como para que alguén camiñe diante noso e o detectemos, aínda que sexa por un par de segundos.

Dependendo da habilidade de cada usuario e o que se esforce en tentar comprender o sistema, apréndese entre unhas horas ou un par de días. Antonio Quesada explícanos que se realizaron tests tanto en nenos como en persoas maiores e funciona mellor, que non exclusivamente, en persoas cegas de nacemento máis afeitas orientarse co oído.

Obxectivo: afastarse do ortopédico

As lentes 3D de Eyesynth non son precisamente pequenas e minimalistas, pero si teñen un toque de deseño moderno que as afasta dos produtos ortopédicos clásicos. Son como unha lentes de sol ao uso con dúas pequenas lentes de apertura f/1.8, 3,6mm e campo de visión de 76 graos. Contan con sensores infravermellos para captar a imaxe, un procesador de dobre núcleo e unha matriz de portas programables no interior que é a responsable de aplicar os cálculos e algoritmos que logo se traducen en sons.

A montura das súas lentes foi deseñada por Marcelo Alegre de Alegre Design e están fabricadas en aluminio, plástico e acetato. O dispositivo que probamos non era o prototipo final, pero si é certo que esa sensación de 'gadget' existía.

Eyesynth busca afastarse do estilo habitual nos produtos para invidentes. En palabras de Antonio Quesada: "Nós vendemos tecnoloxía para cegos. Non hai un estándar de mobilidade e en Eyesynth buscamos un gran deseño, con boa calidade de materiais. Buscamos o oposto ao ortopédico."

Investigación desde Castelló da Plana

Eyesynth dispón dun equipo dunhas quince persoas e gran parte do traballo realízano desde o Centro Europeo de Empresas Innovadoras (CEEI) de Castelló da Plana, na Comunidade Valenciana. Alí recibiron ademais o apoio da ONCE de Castelló e colaborando co Hospital Nisa Rei Don Jaime.

Precisamente no hospital de Castelló é onde participaron nos estudos do neurólogo Antonio Belenguer. O investigador foi un alicerce nas probas das lentes con usuarios reais e as conclusións é que o seu uso estimula a cortiza visual.

Os beneficios destas lentes 3D para invidentes parecen bastante claros pero non son os únicos en desenvolver un produto deste tipo. Outros centros como o 'Center for Research and Advanced Studies (CINVESTAV) en México teñen solucións similares pero baseadas en ultrasons. Traballos que evolucionaron independentemente e en paralelo aínda que desde Eyesynth explícannos que apostaron máis pola vertente comercial de cara ao usuario final e non unicamente quedar en prototipos para laboratorio.

Horizon2020: chega o financiamento da Unión Europea

Ata chegar a ter un prototipo viable que poñer á venda fixeron falta varios anos de desenvolvemento e procura de financiamento. Como calquera startup que desexa medrar optaron por diversos métodos, sendo un deles o crowdfunding. A finais de 2015 tentaron conseguir 100.000 euros en KickStarter pero quedaron moi lonxe do obxectivo.

Non o tomaron como un non definitivo e seguiron traballando ata que o ano pasado foron elixidos no proxecto Horizon2020 Fase II, o maior programa de innovación da Unión Europea e unha via de financiamento suficiente para finalizar o prototipo e empezar a comercializalo. Despois do impulso da Unión Europea, Eyesynth está a captar a atención do sector como así o mostra a súa inclusión nos Startup Europe Awards 2017. Eyesynth foi elixida xunto a outras 17 startups españolas nestes premios promovidos pola Comisión Europea e a Fundación Finnova.

Eyesynth atópase en fase de produción e xa están dispoñibles para reservar. O seu prezo oficial son 2.420 euros pero os cen primeiros usuarios poden conseguilas por 1.695 euros cunha reserva inicial de 499 euros que será descontado no momento de recibilas. Setembro de 2018 é a data fixada para o envío das primeiras unidades aos clientes.

Unha fase inicial con varios atrasos e dificultades pero na que esperan atopar persoas invidentes que se animen a probar estas lentes que permiten "visión a través do oído". Unha startup española que ofrece un produto diferente, con moito traballo de investigación e desenvolvemento detrás e enfocado a un sector concreto onde a tecnoloxía pode representar un verdadeiro salto na vida destas persoas.

A Deputación de Lugo e a Fundación TIC, integrada na entidade provincial, están a achegar hoxe a súa colaboración co Día Mundial da Concienciación sobre o Autismo. E fano sumándose aos actos organizados por Raiolas Lugo e levando a cabo actividades concretas como o revestimento con cores azuis das fachadas do Pazo de San Marcos e do Fogar de Santa María, unha intervención que simboliza, en palabras da Deputación, “a sensibilidade do organismo provincial coas persoas e familias afectadas polo autismo”.

Asemade, a Fundación TIC está a achegar os seus equipos humanos e tecnolóxicos para gravar as actividades desenvolvidas na Praza Maior. Por exemplo a lectura do manifesto a cargo de Jorge Vilaboa, usuario de Raiolas. A Fundación TIC gravará todo o evento para difundilo por toda a provincia e nas redes sociais co fin de sensibilizar e concienciar á cidadanía. 

As actividades comezaron ás 10.30, coa inauguración na sede provincial dunha mostra de fotografías feitas polos integrantes da dita asociación. Pola tarde, na Praza Maior, está previsto o desenvolvemento dun photocall, unha mesa informativa, un certame de debuxo, un obradoiro de decoración de galletas e un taller de concienciación. Ademais, ás 19.00 horas entregaranse os premios do dito certame e escenificarase o derrube simbólico dunha barreira, símbolo dos atrancos que separan ás persoas autistas das oportunidades das que gozan os restantes cidadáns. A Fundación TIC, como dixemos, creará contidos dixitais a partir do acontecido hoxe no centro neurálxico de Lugo.

• Mouse4all, unha solución de accesibilidade á tecnoloxía que permite utilizar unha tableta ou teléfono Android sen tocar a pantalla, gaña o primeiro premio da IV edición dos Premios G5 Innova.
   

Mouse4all, unha solución de accesibilidade que permite utilizar unha tableta ou teléfono Android sen tocar a pantalla para facilitar o acceso a Internet, redes sociais, xogos ou calquera outra aplicación a persoas con mobilidade reducida, converteuse no proxecto gañador da IV Edición do Premio G5 Innova.

José Ángel Jiménez Vadillo, un dos enxeñeiros e creadores desta startup, recolleu o galardón: 6.000 euros cos que poder impulsar o seu proxecto.

Mouse4all está formado por unha caixa de conexións e unha app Android que se pode utilizar cun ou dous pulsadores, un rato de bóla ou unha panca destinado a persoas con discapacidade física que teñan dificultade para utilizar unha pantalla táctil: parálise cerebral, lesión medular, tetraplejia, esclerose múltiple, ELA ou enfermidade neuromuscular.

Calquera persoa que conte cun mínimo de mobilidade que lle permita accionar un pulsador con algunha parte do seu corpo, poderá traducir esa pulsación a accións de movemento en pantalla: desprazar, pulsar, arrastrar... Trátase de aumentar a privacidade e autonomía das persoas con discapacidade física, permitíndolles estar conectados cos seus amigos e familia.

O Madrid Internacional Lab do Concello de Madrid acolleu a entrega do Premio G5 Innova, onde os tres finalistas, Rithmi, Farmidable e Mouse4all presentaron mediante un elevator pitch de sete minutos os seus proxectos ante o xurado, composto por Víctor Molero, director académico de ISDI; José María Palomares, director de Comunicación, Relacións Institucionais e Responsabilidade Corporativa de Laureate International Universities en España e Portugal; Macarena Franco, conselleira técnica da Oficina de Innovación Social, Concello de Madrid; Miguel Ángel Valero, director do Ceapat, Imserso; Rafael Pérez, team manager en F-Iniciativas; Emiliano Díez, membro investigador do Instituto Universitario de Integración na Comunidade (INICO); José Luís López, CEO de Insulclock, gañador da terceira edición dos Premios G5 innova; Estrela Martín, subdirectora xeral de Emprendedores e Pemes na Dirección Xeral de Comercio e Emprendimiento da área de Goberno de Equidade, Dereitos Sociais e Emprego do Concello de Madrid; Tomás Merín, expresidente de Grupo 5; Arancha Blanco, técnico contable de Grupo 5 e membro do Grupo G5 innova da devandita empresa, e Guillermo Bell, presidente executivo de Grupo 5, quen entregou o premio ao gañador.

Mouse4all impúxose sobre Rithmi, un dispositivo wearable non invasivo e de uso estendido, encargado de rexistrar os datos e detectar arritmias en tempo real, e Farmidable, un modelo de consumo e comercio responsable e sustentable no que as tres partes involucradas intégranse de forma colaborativa para que todos gañen.