Promover o deporte inclusivo, eliminar barreiras, traballar sen límites e promover a igualdade de oportunidades das persoas con discapacidade no día a día. É o que se busca conseguir, aos poucos, coa inclusión de innovacións tecnolóxicas nun mundo cada vez máis hiperconectado e en continuo crecemento.

Cada vez estase estendendo máis o coñecemento do uso de tecnoloxías que vaian máis aló, que cumpran unha función social e que xeren un cambio de paradigma mentres apostan pola inclusión. A transformación dixital tamén abre un novo debate sobre o uso dos eSports e o desenvolvemento de habilidades no ámbito educativo e laboral das persoas con discapacidade. Cales son as oportunidades de lecer e crecemento persoal desta parte social? Está a sociedade totalmente concienciada sobre a necesidade de facilitar e promover o uso tecnolóxico a persoas con discapacidade?

No ámbito dos eSports, o desenvolvemento axuda a xerar novas prácticas que permiten que todas as persoas que queiran formar parte da esfera deportiva e dos videoxogos, poidan facelo sen ningún impedimento. Os eSports, que xa teñen uns 300 millóns de practicantes en todo o mundo serán, no 2020, o dez por cento de todo o deporte global. Por tanto, non se pode obviar a necesidade de inclusión de persoas con algún tipo de discapacidade nos deportes electrónicos.

O uso de solucións e ferramentas das Tecnoloxías da Información e a Comunicación é un factor primordial á hora de continuar con avances que fagan posible a eliminación total de barreiras mintas achegan coñecemento, experiencias e aprendizaxe. Unha oportunidade aberta ao mundo propia da transformación dixital, aínda que non todo depende da propia existencia das Tecnoloxías senón doutras oportunidades que faciliten o seu uso e aplicación ademais de espazos onde as persoas poidan gozar dos xogos electrónicos e outro tipo de conexións que lles permitan conectar con outros xogadores tanto física como virtualmente.   

A necesidade dos eSports, videoxogos e máis innovacións dixitais ao servizo das persoas con capacidade xa é un feito, aínda que xa existen oportunidades e proxectos que levan a tecnoloxía a este sector da sociedade.  Contámosche algúns exemplos e características destas innovacións:

Fundación Vodafone

A Comunidade "conectados pola accesibilidade" da Fundación Vodafone leva a cabo proxectos en busca dunha transformación dixital accesible que axude ás persoas con discapacidade e xere unha comunidade que achegue a todos os seus usuarios en varios espazos. Esta iniciativa ofrece formación para utilizar as redes sociais, códigos QR, teléfonos intelixentes ou inclusión de tablets nas aulas educativas.

Irisbond

Esta compañía axuda a persoas con trastornos neurolóxicos progresivos, enfermidades da neurona motora, parálise cerebral e en conxunto, a todas as persoas afectadas por limitacións de comunicación sobrevinda a comunicarse facilmente en contornas educativas, laborais e persoais e realizar outras funcións como apagar e acender a televisión ou abrir a porta de forma autónoma. 

Deaf e-Sports League

Trátase da liga de eSports para xordos que nace en Brasil e convértese na primeira competición de deportes online para persoas con capacidade auditiva nos que os micrófonos non existen.

Overwatch League coa linguaxe de signos

A Overwatch League é a primeira liga mundial de eSports que reúne a miles de persoas cada ano nos seus eventos presenciais xa conseguiu contratar a máis persoal para interpretar mediante linguaxe de signos as partidas para os espectadores xordos que no estadio do Blizzard Area nos Angeles. 

Blexer, videoxogos para rehabilitar a persoas con discapacidade

Este sistema foi deseñado por un equipo de investigadores do grupo de Aplicacións Multimedia e Acústica (GAMMA) do Centro de Investigación en Tecnoloxías do Software e Sistemas para a Sustentabilidade (CITSEM- UPM) para utilizar videoxogos mediante movementos corporais que axude á rehabilitación física cun obxectivo claro: poder o xogo ás capacidades dedicado a diferentes tipos de público.

Que innovacións se propoñen?

• Softwares adaptados
• Xogos con lingua de signos
• Eye Tracking
• Lentes de realidade virtual para diferentes necesidades
• Contidos auditivos
• Formación específica sobre o uso tecnolóxico
• Sistemas Aumentativos e Alternativos de Comunicación (SAAC)
• Polideportivos dixitais

Aínda quedan moitas barreiras por eliminar, hai que expandir a innovación a máis sectores da poboación e xerar unha conciencia social ata o punto no que a eliminación de barreiras poida ser, ao cento por cento, unha realidade incuestionable. En todo este panorama forman parte os investimentos en innovación e a necesidade de atención do mundo académico que poida permitir estudar solucións para persoas maiores, nenos e adolescentes con calquera tipo de discapacidade ou enfermidade para que poidan ser tratados con igualdade.

Tanto no ámbito da aplicación das novas tecnoloxías como na esfera específica dos eSports, aínda quedan por cubrir moitas necesidades como infraestruturas que permitan aos usuarios con discapacidade crecer nun espazo compartido e aberto ao xogo e á integración ou a conciencia social que incentive tanto a cidadáns como institucións, empresas, fundacións ou universidades a crear eventos, charlas, seminarios, encontros lúdicos e formación a profesionais e voluntarios.

• A empresa israelí OrCam desenvolveu un dispositivo de lectura (unhas lentes intelixentes) de recoñecemento visual que permiten ás persoas con cegueira ou débiles visuais, mediante unha serie de algoritmos e intelixencia artificial, coñecer aquilo que non poden ver, ler e ata saber información sobre quen está ao seu redor.

"Actualmente xa o temos en 15 linguas diferentes e a nosa base de datos xa ten máis dun millón de códigos que axudan a distinguir produtos e lecturas que unha vez que o sensor da cámara determina, outorga ao usuario un resultado que axuda para a súa interpretación", sinala para Forbes, Eliav Rodman, director de márketing de OrCam Technologies.

O dispositivo conta cunha base de datos de miles de códigos de barras de produtos, billetes de diñeiro e cores. Ademais almacénalle ao usuario ata 150 dos seus produtos favoritos (como artigos de supermercado, produtos de farmacia e cartóns de crédito) e anúnciallos ao instante mediante unha etiqueta na súa propia voz, o que lle permite realizar as súas compras con independencia, publicou Forbes.

O desenvolvemento actívase cun sinxelo toque (apuntando co dedo ou pulsando un só botón) co que lle permite acceder en tempo real á información de xornais, libros, pantallas de computadoras e de smartphones, o menú dos restaurantes, as etiquetas dos produtos do supermercado e os sinais que ven pola rúa. "Calculamos que no mundo hai preto de 300 millóns de persoas con este tipo de problema e con base nisto pensamos que dispositivos como este poden ser de grande axuda para este mercado", detalla Rodman.

O directivo detalla que toda a plataforma, os algoritmos e software utilizado polo dispositivo é desenvolvido desde o seu cuartel en Israel. Actualmente xa conta con 10 mil usuarios e espera que no transcurso deste ano chegue a máis países, incluído México.

Sobre a usabilidade deste produto

Eliav Rodman di que ten unha vida útil de 6 a 7 anos e unha durabilidade de carga media dunha hora e media. "Agora o que queremos é comezar a traballar en hospitais, por suposto que en México xa estamos en tratos con algúns", conta. Hai uns días OrCam Technologies anunciou a aprobación do dispositivo de tecnoloxía de asistencia MyEye de OrCam por parte do Departamento de Rehabilitación de California (DOR). A aprobación de OrCam MyEye polo Departamento de Rehabilitación de California permite aos residentes cegos e deficientes visuais que participan ou buscan oportunidades educativas e de emprego para solicitar un dispositivo totalmente financiado.

Ligazón á noticia na web: diario.mx.

• A aplicación, desenvolvida pola Fundación GMP e a Fundación MAPFRE, xa pode ser descargada en calquera país de fala inglesa ou hispanofalante en función do idioma do dispositivo independentemente do país desde o que se acceda.

• Apple deseñou un total de 13 novos emojis para representar a persoas con diferentes tipos de discapacidades, desde problemas de audición ata cegueira ou quen usa prótese de extremidades.
• A compañía solicitou a Unicode que os inclúa na lista estándar de emojis.

Pronto o teu iPhone, iPad ou dispositivo Android recibirán novos emojis, exactamente 157 deles. A idea da compañía é axudar a representar cada vez máis persoas con emojis, indiferentemente do seu xénero ou cor de pel.

Entre os emojis atópase un para representar a lingua de acenos, un para representar os cans guías e persoas en cadeiras de rodas tradicionais e eléctricas.

Tamén hai emojis para representar as próteses mecánicas de pernas e brazos.

Aínda que son 13 emojis (entre versións masculinas e femininas), cada un dos que representan a persoas terá diferente tons de pel, o que significa que en total son 43 novos emojis, incluíndo varios tons de pel para o emoji dun oído con audífono para problemas de audición.

Estes son todos os novos emojis que poderiamos ver chegar aos smartphones e tablets no futuro próximo. Segundo Apple, este é apenas un primeiro paso na representación de cada vez máis persoas con discapacidades.

Acceso á noticia na web: es.gizmodo.com.

• Investigadores da Universidade Politécnica de Madrid desenvolveron unha aplicación para o móbil que facilita a integración nas aulas das persoas con discapacidade auditiva.
• O prototipo é capaz de subtitular as clases e gravalas en vídeo para a súa posterior revisión.

Preto de 32 millóns de nenos sofren xordeira no mundo e en España hai case un millón de persoas con problemas de hipoacusia, aínda que na maior parte dos casos, son persoas que teñen máis de 65 anos. Con todo, cando os estudantes con algún tipo de discapacidade auditiva chegan ás aulas, o obxectivo debe ser que poidan seguir os estudos con normalidade sen verse discriminados respecto ao resto dos seus compañeiros.

Con esa finalidade nace Breaking Sound Barriers, unha app deseñada para romper barreiras na contorna educativa e en cuxa creación e desenvolvemento colaboraron investigadores da Universidade Politécnica de Madrid (UPM).

A aplicación, que busca facilitar aos mozos o seguimento dunha clase, foi desenvolvida dentro do grupo Mercator do Instituto de Investigación do Automóbil (INSIA) e do departamento de Intelixencia Artificial da Escola Técnica Superior de Enxeñeiros Informáticos da UPM.

"Consiste nun prototipo de contorna educativa capaz de subtitular a clase para estudantes con discapacidade auditiva. A clase emítese en vídeo e queda gardada para que os alumnos poidan consultala no futuro, así como facer preguntas ao profesor e aos compañeiros. Ademais, o sistema permite a xestión de diversas materias e salas de impartición", explica Francisco Serradilla, un dos investigadores da UPM que participaron no seu desenvolvemento.

Totalmente personalizable, Breaking Sound Barriers permite o recoñecemento de voz en múltiples idiomas, facilitando ao alumno a posibilidade de realizar preguntas e respostas, e de recibir o contido exposto polo profesor a través de imaxes e subtítulos.

"Esta última funcionalidade é a máis demandada dado que moitos estudantes con algún tipo de discapacidade auditiva saben ler os beizos, pero nunha clase poden darse moitas situacións e momentos nos que o profesor non está a mirar directamente ao alumno", explica Serradilla.

Un repositorio de apuntamentos

A aplicación funciona tamén como un repositorio de apuntamentos que permite establecer filtros e acceder a un foro. Para poder utilizar a aplicación, tanto os alumnos como os profesores deben descargala nos seus tablets ou smartphones. "Contar cunha ferramenta como esta tamén é útil para o profesor, posto que facilita xestionar alumnos, salas e materias; realizar preguntas; emitir subtítulos e acceder ao foro, entre outras funcionalidades", engade.

Breaking Sound Barriers foi desenvolvida nun dos LABS do Programa Talentum de Telefónica. Pola súa banda, Ericsson e a Fundación Adecco tamén participaron neste programa que busca impulsar o talento novo.

O seguinte paso para o equipo de investigadores é realizar pilotos máis amplos para optimizar o funcionamento e rendemento da aplicación. "Queremos tamén centrarnos no desenvolvemento dunha app máis lixeira que centrada só na subtitulación das clases, a función que ata agora parece ser a máis demandada", conclúe Serradilla.

• Voluntarios Telefónica e Down Madrid poñen en marcha unha serie de obradoiros realizados nas instalacións da Universidade Complutense de Madrid nos que persoas con síndrome de Down aprenden semanalmente a programar con Scratch para desenvolver un videoxogo.

Álvaro, María, Javier, Raquel, Daniel forman parte dun grupo de 13 mozos traballadores, en formación ou en procura de emprego.

Desde outubro, todos os venres acoden ás instalacións da Facultade de Educación da Universidade Complutense de Madrid a un obradoiro de programación con Scratch para desenvolver un videoxogo.

No seu día a día, hai unha circunstancia engadida: son persoas con síndrome de Down. E poida que o primeiro grupo de persoas deste colectivo que desenvolvan un videoxogo en España, baixo o nome Block Down.

Desde o pasado outubro, Voluntarios Telefónica e Down Madrid, co apoio de "Jóvenes Inventores", puxeron en marcha unha serie de obradoiros de programación con scratch para traballar nun videoxogo sobre a reciclaxe dirixida a nenos.

Con iniciativas como esta, a Fundación Telefónica e Down Madrid colaboran para aumentar a conciencia social para a inclusión e a autonomía deste colectivo.

A partir deste proxecto, desenvolverase unha metodoloxía propia sobre como ensinar a programar con Scratch a persoas con síndrome de Down e mostrar que a tecnoloxía, e en concreto a programación, non son barreiras para ninguén:

"A programación é un elemento clave na sociedade actual e o proxecto achega esta nova linguaxe a un colectivo que ata agora tivo pouco acceso a iso.

Os alumnos pensan de maneira independente e toman as súas propias decisións. Os voluntarios temos un rol de consultores tecnolóxicos, e só cando eles precisan a nosa axuda, nós botámoslles unha man para que a súa aprendizaxe sexa o máis óptima posible", comenta Héctor Sánchez Martínez, voluntario de Telefónica implicado no proxecto.

• A través deste convenio, porase a disposición do colectivo intérpretes para favorecer a súa participación e tamén se formará a persoal da Xunta en lingua de signos

A Xunta e a Federación de asociacións de persoas xordas de Galicia (FAXPG) veñen de asinar un convenio de colaboración para fomentar a accesibilidade das persoas xordas ás actividades institucionais que se celebren este ano.

No convenio establécese a colaboración de ambas entidades. A FAXPG comprométese a facilitar os medios necesarios -intérpretes, fundamentalmente- para garantir o acceso á información facilitada nos actos institucionais da Xunta ao colectivo incluído no ámbito de aplicación da federación.

Ademais, a Federación publicitará estes eventos a través da súa páxina web e ofrecerá accións formativas de linguaxe de signos española ao persoal da consellería.

A Vicepresidencia colabora desde hai anos coa Federación de Asociacións de Persoas Xordas de Galicia. En 2016, aprobou o o Decreto que regula a atención á cidadanía no sector público autonómico de Galicia, co obxecto de garantir unha mellor e maior atención cidadá, en especial ás persoas con discapacidade.

Para favorecer a accesibilidade das persoas con discapacidade visual, incorporou a posibilidade de presentar suxestións e queixas a través do teléfono 012, e no que respecta ás persoas xordas, co novo decreto garantiuse a permanencia do servizo de videointerpretación en lingua de signos para facilitar a intercomunicación coa administración galega e a realización dos trámites necesarios.

• Os obxectivos son facilitar e reforzar a comunicación e participación do alumnado utilizando as TIC, para satisfacer as súas necesidades emocionais e de autoestima, e ofrecerlles técnicas innovadoras que melloren a súa calidade de vida.

• O portal Networking RedEM é unha canle innovadora e sustentable desenvolvida por COCEMFE en colaboración con Bankinter.

Bankinter e COCEMFE consolidan a plataforma de inserción laboral para mulleres con discapacidade que acordaron crear conxuntamente mediante a firma dun convenio de colaboración.

A Plataforma Dixital Networking Redem é unha canle innovadora e sustentable de inserción laboral 2.0 que pon en contacto a mulleres con discapacidade física e orgánica coas empresas empregadoras, co obxectivo de impulsar o seu acceso ao emprego de calidade ou mellorar a súa posición no mercado laboral. A través do portal de emprego da plataforma, as usuarias puideron acceder a 203 ofertas de emprego neste último ano, en 65 localidades diferentes de toda a xeografía española, das que unha alta porcentaxe pertencen a contornas rurais que se consideraron prioritarios para o proxecto, contando tamén co apoio dos Servizos de Emprego de COCEMFE e logrando finalmente a colocación de preto de 100 usuarias.

Neste marco, RedEM proporciona información relacionada co enfoque de xénero e a promoción do traballo en rede, contando con foros relacionados coa mellora da empregabilidade. Estes foros foron visitados en 2017 por 4.921 persoas e rexistraron, desde a súa creación, 40.220 visitas, sendo os máis consultados os fíos sobre 'Factores de éxito na entrevista de traballo', 'Experiencia vs formación' e 'Barreiras no acceso á formación das mulleres con discapacidade no ámbito rural'.

Por último, este proxecto de COCEMFE e Bankinter participou no desenvolvemento e uso da ferramenta 'Emprega+' para a avaliación de competencias profesionais, que se enmarca na Rede 'Xuntos polo Emprego dos Máis Vulnerables'. O acceso a 'Emprega+' a través da plataforma de COCEMFE permitiu que 490 persoas realizasen accións de avaliación, formación e/ou adestramento relacionadas coa avaliación e mellora das competencias profesionais.

• O grupo de Investigación en Intelixencia Computacional Aplicada desenvolveu este sistema para a asociación Alzheimer de León

A Universidade de Burgos (UBU) creou unha plataforma informática para mellorar a calidade de vida de persoas con Alzheimer e facilitar o traballo dos profesionais que atenden aos pacientes desta enfermidade, o que mereceu o recoñecemento do CEI Triangular-E3. A este recoñecemento hai que sumar o que obtivo o ano pasado, un accésit do premio Desafío Universidade Empresa.

EMYVIDA foi desenvolvido polo Grupo de Investigación en Intelixencia Computacional Aplicada da Universidade de Burgos en colaboración coa asociación Alzheimer León. Tamén colaboraron nalgúns dos traballos o Instituto Tecnolóxico de Castela e León e a empresa GATA ESTUDO.

Algúns datos significativos avalan e xustifican o desenvolvemento e posta en funcionamento desta aplicación informática que, sen dúbida, permiten mellorar a atención e o servizo prestado aos pacientes desta enfermidade. En 2066, o 34 por cento da poboación terá máis de 65 anos e en Castela e León a porcentaxe de poboación envellecida é e será superior á media nacional. EMYVIDA propuxo como solución para a atención a persoas con Alzheimer, cuxa enfermidade ten unha prevalencia entre o 2 e o 8 por cento da poboación maior de 60 anos, un proxecto integral que facilita os traballos de xestión e a realización de certas terapias. Esta plataforma funciona desde o pasado mes de decembro nos Centros de Día da Asociación Alzheimer León e foi moi ben acollida polos profesionais deste centro.

O investigador da Universidade de Burgos e coordinador do Grupo de Intelixencia Computacional Aplicada da Universidade, Álvaro Herrero, afirma que se trata dunha innovadora plataforma que resolve distintas problemáticas de partida, labores de organización e xestión do centros asociados. Destaca ademais por permitir programar a temporización e planificar as sesións de certas terapias de maneira máis cómoda dependendo das necesidades e o estadio da enfermidade. Esta plataforma combina tecnoloxías web e de comunicación, principalmente en dous compoñentes, plenamente funcionais:

Backbone (ou estrutura principal) da plataforma: trátase dun sistema de xestión integral, implementado como unha aplicación web (EMYVIDA) e cunha completa base de datos. Permite o almacenamento e mantemento da información, así como o acceso á mesma e unha serie de funcionalidades orientadas á xestión e seguimento dos usuarios.

Por outra banda, o sistema desenvolvido conta cunha útil ferramenta destinada ao control de salas multisensoriais Snoezelen. Neste caso é unha app nativa para Android (EMYVIDApp) que permite a actuación sobre os elementos da sala mediante tecnoloxía Bluetooth.

Nas salas Snoezelen, a través dos sentidos, trabállase coas emocións. Aínda que foron creadas para atender as necesidades dos nenos nos centros de educación especial, foise estendendo o seu uso a outros sectores de poboación. O espazo multisensorial é un espazo físico interior onde se dispoñen unha serie de elementos dirixidos a estimular os sentidos cun ambiente que achegue calma e protección. A intervención é adaptada ás características, capacidades e necesidades de cada usuario, polo que os estímulos da sala gradúanse en función do tipo de sesión.

Con este sistema integral os coidadores, terapeutas e médicos destes enfermos poden acceder e xestionar a información dos usuarios e facer un seguimento detallado da evolución dos tratamentos.

A plataforma implementouse cunha arquitectura cliente-servidor e o backbone é multidispositivo, podendo acceder ao mesmo tanto desde un computador como desde dispositivos móbiles. Por outra banda, a app para o control da sala multisensorial Snoezelen é unha aplicación nativa para dispositivos Android e está optimizada para o acceso a través de Tablet.

Ferreiro subliña que a plataforma integra toda a información relacionada cos usuarios tanto información estática como dinámica asociada á súa actividade coa asociación e permite ter a disposición do persoal sanitario toda a información para un acceso remoto que achega en calquera momento.